Chương 20
Năm giờ sáng hai mươi chín Tết Linh đã đứng ở cửa kho hàng của mẹ Vy, trong một con ngõ nhỏ ở phố Hàng Khoai, ngay sau chợ Đồng Xuân. Trời còn tối om, gió ngoài sông thổi vào lạnh buốt, ngọn đèn đường vàng vọt chiếu xuống mấy chiếc xe đẩy hàng xếp dọc ngõ. Vy đứng trong kho soi đèn pin, mũ len quả bông trùm kín tai, mắt còn sưng húp vì thiếu ngủ, thấy em thì ngáp một cái thật to.
“Mày đến sớm thế. Tao tưởng mày còn ngủ.”
“Mày bảo năm giờ mà.”
“Thì tao bảo thế, chứ có ai đến đúng năm giờ bao giờ đâu.” – Vy lẩm bẩm, rồi quay vào trong gọi to – “Mẹ ơi, con Linh đến rồi!”
Mẹ Vy đang cúi xuống đếm mấy chồng bao tải buộc dây ni lông xanh đỏ, chất cao đến tận trần kho, toàn áo len với áo khoác đợt cuối. Cô ngẩng lên hỏi Linh ăn sáng chưa, chưa thì tí nữa cô mua xôi, rồi lại cúi xuống đếm tiếp thành tiếng.
Năm giờ năm phút có tiếng xe máy đỗ ở đầu ngõ. Vy soi đèn pin ra rồi đứng đờ người, ánh đèn chĩa thẳng vào mặt người mới đến.
Anh Phong mặc áo phao xanh với quần bò, đi giày thể thao, trông lạ hẳn đi khi không có bộ com lê với cái cặp da, tay xách một túi cam.
“Cháu chào cô ạ.” – anh nói, rồi quay sang Vy, nheo mắt lại vì đèn pin – “Chào em.”
Vy chẳng chào lại, đèn pin vẫn chĩa thẳng vào mặt anh. Mẹ Vy ở trong kho đi ra, phủi hai tay vào quần, nhìn đồng hồ đeo tay.
“Đúng năm giờ.” – cô bảo – “Được.”
“Mẹ bảo anh ấy đến à?” – Vy quay phắt lại.
“Ừ, tao bảo.” – mẹ Vy nói tỉnh bơ – “Hôm hai sáu nó đứng ở chân cầu thang cả buổi, tao bảo thế thì hai chín ra kho, năm giờ. Tết nhất đến nơi rồi, tao cần người bê hàng. Mày bê được bốn mươi bao à?”
Rồi cô dúi cho anh Phong một đôi găng tay vải, chỉ vào đống bao tải, bảo xếp lên xe đẩy, đẩy vào cửa sau chợ rồi vác lên tầng hai, cẩn thận kẻo rách bao. Anh Phong đặt túi cam xuống, đeo găng vào, cúi xuống vác bao đầu tiên lên vai, loạng choạng mất một bước mới đứng vững.
Vy đứng nhìn anh vác bao thứ nhất, bao thứ hai rồi quay ngoắt đi, xách hai bao bé nhất ra xe đẩy.
Đến sáu giờ rưỡi thì bốn mươi bao hàng đã nằm gọn trên sạp ở tầng hai. Vy đếm thành tiếng từng bao một giống hệt mẹ nó, đếm đến bốn mươi thì dừng lại, nhìn anh Phong đang ngồi bệt ở bậc cầu thang thở hồng hộc. Áo phao của anh cởi ra vắt lên lan can, áo len bên trong ướt đẫm mồ hôi, tóc bết cả vào trán.
Linh đứng trên ghế đẩu treo áo, treo được ba chiếc áo thì nhớ ra tối hôm con Vy đứng ở bậc cửa nhà em, người ướt sũng, giọng run run bảo hai mẹ con bê bốn mươi bao hàng từ sáu giờ đến tám giờ. Em nhìn xuống, thấy Vy cũng đang đứng nhìn đống bao, mẹ nó phải gọi đến lần thứ hai mới quay lại.
Rồi Vy rót một cốc trà nóng từ phích nước của mẹ, đi ra cầu thang, dúi vào tay anh Phong, ngồi xuống bậc trên, cách anh một bậc.
“Sao anh lại đến?”
“Mẹ em bảo năm giờ đến.”
“Mẹ em bảo thì anh đến à?” – Vy nói – “Hôm hai tư mẹ em cũng bảo năm giờ đấy.”
“Ừ. Hôm ấy anh quên.” – anh Phong cầm cốc trà bằng cả hai tay, nhìn xuống mặt nước – “Mấy hôm nay anh nghĩ mãi câu em hỏi anh hôm ấy, ở dưới hiên nhà bà Tám. Em hỏi thế thì như thế nào hả anh.”
“Thế anh nghĩ ra chưa?”
“Nghĩ ra rồi.”
Linh đứng trên ghế đẩu, tay vẫn cầm cái mắc áo, chẳng dám nhúc nhích, sợ hai người ngẩng lên thấy mình đang nghe.
“Tối nào anh cũng sang nhà Linh là vì anh thấy nhà người ta có việc mà anh làm được.” – anh Phong nói chậm – “Anh làm được việc thì anh thấy mình có ích, thấy mình ra dáng luật sư. Còn em thì lúc nào cũng ở đấy. Lúc nào em cũng cười, anh bận thì em bảo thôi anh cứ làm đi. Thế là việc gì của em anh cũng để sau cùng, để mãi rồi quên luôn.” – anh dừng lại, uống một ngụm trà – “Anh xin lỗi em.”
Vy ngồi im, hai tay ôm lấy đầu gối, mắt nhìn xuống mấy bậc cầu thang bên dưới.
“Thế còn cái xoa đầu?”
“Ngày xưa anh thích Linh thật. Anh không nói dối em đâu.” – anh Phong nói – “Nhưng mà cái hôm em rủ anh đi cà phê lần thứ ba, em ngồi chê anh mặc sơ mi kẻ trông như ông giáo làng, chê anh gọi nâu đá mà không biết bảo người ta cho ít đá, anh ngồi cười cả buổi. Về đến nhà anh vẫn còn cười. Lúc ấy anh mới biết là anh quên Linh rồi.”
“Anh trả lời lạc đề rồi. Em hỏi cái xoa đầu cơ mà.”
“Cái ấy là anh vô duyên.” – anh nói – “Anh không cãi.”
Linh đứng trên ghế đẩu, mặt nóng ran, chỉ muốn chui xuống gầm sạp. Vy thì cúi xuống nhặt túi cam anh để ở chân cầu thang, mở ra nhìn.
“Thế túi cam này là thế nào?”
“Cam biếu mẹ em.”
“Lại cam.” – giọng Vy run run, nước mắt đã lăn xuống đến cằm – “Anh chỉ biết mua mỗi cam thôi à?”
“Ừ.” – anh Phong nói – “Anh chỉ biết mua cam.”
Vy quệt mắt vào tay áo, đứng dậy, chỉ tay vào cái ghế đẩu chỗ Linh đang đứng.
“Thế thì đứng đấy treo áo.” – nó nói – “Tết đến nơi rồi, xin lỗi suông thì em không nhận đâu.”
Linh suýt nữa thì ngã khỏi ghế đẩu, câu ấy con Vy nói với em hôm mùng sáu tháng Chạp, gần như chẳng sai một chữ. Em nhảy xuống, dúi cái mắc áo vào tay anh Phong. Anh đứng lên ghế, cao hơn em cả cái đầu, treo đến đâu Vy đứng dưới chỉ trỏ đến đấy, chê treo lệch, chê áo màu đỏ phải để ra ngoài cho khách nhìn thấy.
Mẹ Vy ở trong sạp nhìn ra, lắc đầu, rồi gọi to.
“Hai đứa nói xong chưa? Khách lên đến nơi rồi kia kìa!”
Vy quay sang lườm em, mắt vẫn còn đỏ hoe mà miệng thì cứ mím chặt lại.
“Mày cười cái gì?”
“Tao có cười đâu.”
“Có. Mày cười như con dở.”
Chiều ba mươi Tết nhà cô Nga sang ăn tất niên với nhà em. Mẹ nấu từ trưa, gà luộc, giò lụa, nem rán, canh măng, bánh chưng bóc ra cắt bằng chính sợi lạt buộc bánh. Cô Nga mang sang một bát cà pháo muối, bảo chú Thành thích nhất món này, năm nào cũng phải muối một vại.
Bố thắp hương trên ban thờ, khấn rì rầm, khấn cả tên ông bà nội em. Linh đứng sau lưng bố, nhìn thấy hai cái phong bì vẫn nằm cạnh đĩa quýt, cái của tháng Một với một cái mới Vân nhét qua khe cửa hôm mười tháng Hai, chữ vẫn nghiêng nghiêng, cháu gửi cô Hằng tháng Hai. Mẹ bảo bố chưa tiêu đồng nào, cứ để nguyên đấy.
Mâm cơm dọn ra giữa phòng ngoài, trên cái bàn gỗ của bố. Cô Nga xới cơm, xới bát nào cũng đầy, đến bát cuối cùng thì cô đặt ra một chỗ trống ở đầu mâm, đặt thêm một đôi đũa, rồi rót một chén rượu nhỏ để bên cạnh. Cả nhà còn đang nhìn bát cơm ấy thì cô Nga cứ thế ngồi xuống, cầm đũa lên như mọi bữa.
Bố cầm chén rượu của mình lên, chạm vào chén rượu nhỏ ở đầu mâm đánh cạch một tiếng, rồi uống một hơi cạn.
“Ăn đi.” – bố bảo – “Nguội hết cả rồi.”
Ăn được lưng bát thì cô Nga kể hôm hai mươi tám cô lên trại gửi đồ, xếp hàng từ sáng đến trưa mới đến lượt. Người ta không cho gặp, chỉ nhận đồ, cân từng thứ một rồi ghi vào sổ, bắt cô ký tên.
“Thế cái bánh tròn có nhận không mẹ?” – Vân hỏi.
“Có. Anh cán bộ cầm lên còn hỏi bánh gì mà tròn thế.” – cô Nga nói – “Mẹ bảo bánh chưng đấy anh ạ, cháu nó lần đầu gói. Anh ấy bảo thôi, bánh gì thì bánh, Tết có bánh là được.”
Cả mâm cười ồ lên, cô Nga cũng cười, rồi gắp một miếng cà pháo bỏ vào bát cơm ở đầu mâm, bảo cà năm nay muối hơi mặn.
Gần mười hai giờ đêm hai nhà bày mâm cúng giao thừa ra trước cửa, mâm nhà em kê trên cái ghế đẩu trước bậc cửa nhà em, mâm nhà cô Nga kê ngay bên cạnh, hai mâm cỗ sát nhau đến suýt chạm cả vào nhau. Linh với Vân bị đuổi lên gác cho khỏi đứng chật cả ngõ. Hai đứa thò đầu ra hai ô cửa sổ sát nhau, cách nhau chưa đến một sải tay, giống hệt đêm cuối năm Dương lịch, có điều lần này chẳng đứa nào rụt vào trước.
Đúng mười hai giờ pháo hoa ở phía hồ Gươm bắt đầu nổ tung trên những mái ngói lô nhô, sáng rực cả một góc trời. Nhìn xuống ngõ em thấy bố thắp hương xong mâm nhà mình thì bước sang bên mâm nhà cô Nga, đứng chắn ở đầu gió, khum bàn tay lại che cho ngọn lửa trên tay cô khỏi tắt. Cô Nga châm đến lần thứ ba mới cháy được bó hương, cầm hương vái mấy vái, môi mấp máy khấn gì đấy.
Vân cũng đang nhìn xuống, nhìn bố em đứng che gió cho mẹ nó. Một lúc sau nó mới quay vào, thò tay vào túi áo lôi ra phong bì đỏ của chị Chi, bảo giao thừa rồi, mở được đấy. Bên trong có bốn trăm tám mươi lăm nghìn, với một mẩu giấy gấp tư, chữ chị Chi viết bằng bút bi.
“Đã trừ mười lăm nghìn tiền cái cốc tháng Mười Một.” – Vân đọc to, rồi gục đầu xuống bậu cửa sổ – “Chị Chi bảo chưa trừ, hóa ra chị ấy để dành đến Tết mới trừ.”
Pháo hoa vẫn nổ lụp bụp, khói trắng bay lơ lửng trên nóc nhà, tiếng người reo hò từ phía hồ vọng về tận đây.
“Năm nay mày muốn gì?” – Vân hỏi, phải nói to lên át cả tiếng pháo.
“Tao muốn tháng Ba có ba mươi tám ngày.”
“Tháng Ba làm gì có ba mươi tám ngày, con dở.”
“Thì tao muốn thế.”
Vân nhìn em qua khoảng trống giữa hai ô cửa sổ, chờ. Linh biết nó đang chờ em nói thật, như mấy hôm nay nó vẫn tập ngồi im mà chờ người ta trả lời.
“Tao muốn viết lại.” – em nói.
Vân chống cằm lên bậu cửa sổ nhìn em, nhìn đến lúc chùm pháo cuối cùng tắt hẳn trên nóc nhà.
“Thế thì viết đi.” – nó nói – “Lần này tao không đánh máy gửi báo hộ mày đâu đấy.”
Mười hai giờ năm phút điện thoại em rung hai lần liền. Tin thứ nhất của con Vy, gửi vào nhóm ba đứa.
“Chúc mừng năm mới hai con dở!!! Năm nay tao không ế nữa nhé!!!”
Tin thứ hai của Nhật, gửi riêng cho em, chắc là gõ từ trước giao thừa.
“Chúc mừng năm mới. Sáng mai tớ sang xông đất nhé. Bà bắt tớ học thuộc câu chúc Tết rồi, phải đọc mười lần.”
Sáng mùng một Linh dậy từ năm giờ, mặc áo len mới mẹ mua, ngồi trên gác nhìn xuống ngõ. Mẹ dặn cả nhà từ tối qua, đứa nào thích ra thì ra, nhưng cấm đứa nào bước vào nhà trước thằng Nhật, sang dặn cả nhà cô Nga, bảo cái Vân cũng phải đợi.
Bảy giờ kém mười lăm Vân đã đứng ở bậc cửa nhà nó, mặc cái áo len màu ghi cô Hằng đan cho từ năm lớp mười, hai tay đút túi quần, chân giậm giậm cho đỡ rét. Bảy giờ đúng Nhật đi vào ngõ, đi chậm, qua chỗ con Lu thì đi chậm hơn nữa, sơ mi trắng cài kín cổ, áo khoác dạ xám, tóc chải mượt bóng, chắc là bà chải cho bằng nước. Một tay cậu xách túi mứt, một tay cầm một cuộn giấy buộc dây chun.
“Vào nhanh lên cậu ơi!” – Vân gọi – “Tớ đứng đợi rét hết cả chân rồi đây này!”
Nhật giật mình, quay sang gật đầu chào Vân, rồi đứng lại trước bậc cửa nhà em, đứng thẳng đơ như sắp bị gọi lên bảng. Mẹ đứng ở trong nhà, đợi chân cậu bước qua ngưỡng cửa rồi mới thở phào một cái.
“Cháu chúc cô chú năm mới an khang thịnh vượng, vạn sự như ý ạ.” – cậu nói một hơi, không vấp chữ nào.
Bố đang ngồi ở cái bàn gỗ, ngẩng lên nhìn cậu.
“Học thuộc từ tối qua à?”
“Dạ.” – Nhật lí nhí – “Bà cháu bắt đọc mười lần ạ.”
Linh đứng ở chân cầu thang, cắn chặt môi, tay bám lấy lan can. Mẹ thì kéo ghế bắt cậu ngồi, rót trà, bóc mứt, hỏi bà có khỏe không, thằng Bin có ngoan không, hỏi một mạch chẳng để cậu kịp trả lời câu nào.
Rồi Nhật đứng dậy, đưa cuộn giấy cho bố bằng hai tay.
“Cháu có cái này biếu bác ạ.”
Bố tháo dây chun, mở cuộn giấy ra trải lên mặt bàn gỗ. Linh đứng sau lưng bố nhìn sang, là một bức tranh vẽ bằng bút chì, vẽ góc phố Hàng Quạt ngày trước, gốc sấu to sù sì, cái bàn gỗ kê sát gốc cây với tủ kính bên cạnh, một ông ngồi cúi lom khom trên mặt bàn, tay cầm con dao khắc. Trên thân cây có tấm biển gỗ con con viết hai chữ khắc dấu.
“Hôm trước cháu đi qua Hàng Quạt, thấy bác ngồi ở bậc thềm, gốc sấu không còn bàn nữa.” – Nhật nói, hai tai lại đỏ lên – “Cháu vẽ lại chỗ cũ của bác.”
Bố cầm bức tranh, ngồi im nhìn từng nét một. Linh thấy bàn tay cầm tranh của bố hơi run, bàn tay ba chục năm cầm dao khắc mà em chưa thấy run bao giờ.
“Vẽ cái gốc sấu to hơn cả bố.” – mãi bố mới nói, rồi ghé sát mắt vào nhìn – “Có cả cái đinh treo biển.”
“Dạ. Cháu nhớ cái đinh ấy.”
Bố đứng dậy đi vào buồng lấy ra tấm kính mặt bàn ngày trước vẫn dựng sau tủ, đặt lên mặt bàn gỗ, rồi luồn bức tranh vào dưới tấm kính, lấy tay miết miết cho phẳng. Linh nhớ ngày đầu tiên cậu đến bàn khắc dấu, bố cũng kẹp tờ giấy con mèo của cậu dưới kính bàn, cũng miết miết như thế.
Mẹ lấy trong túi áo ra một phong bao đỏ, dúi vào tay Nhật, bảo lì xì cho người xông đất lấy may. Cậu xua tay rối rít, bảo cháu lớn rồi ạ.
“Lớn thì lớn.” – mẹ nói – “Chưa lấy vợ thì vẫn phải nhận lì xì.”
Nhật cầm phong bao bằng cả hai tay, cảm ơn cô, cảm ơn bác, rồi quay sang nhìn em như chẳng biết nên cảm ơn em cái gì. Tám giờ cậu về để còn đi chúc Tết họ hàng với mẹ, ra đến cửa còn ngoái lại dặn em mai nhớ sang ăn nem, mẹ cậu dặn ba lần rồi.
Nhật vừa đi khỏi thì Vân với cô Nga sang chúc Tết. Hai bà mẹ chúc nhau một tràng, đổi lì xì cho hai đứa con, cô Nga dúi cho em, mẹ dúi cho Vân. Bố mở ngăn kéo bàn lấy ra một phong bao đỏ nữa, đưa cho Vân, bảo chú lì xì riêng, đầu năm không được từ chối lộc. Vân cầm bằng hai tay, cảm ơn chú, cất vào túi áo.
Lúc hai đứa lên gác Vân mới lấy ra mở. Linh thấy nó rút ra mấy tờ tiền, đếm, đếm lại lần nữa, rồi ngồi thừ ra trên mép giường.
“Ba triệu rưỡi.” – nó nói – “Đúng bằng hai cái phong bì tao gửi. Tờ nào cũng gấp đôi, y như tao gấp.”
Rồi nó đứng bật dậy chạy xuống cầu thang, quên cả bước qua bậc thứ ba, bậc thứ ba kêu cót két một tiếng to đến mẹ em ở dưới bếp cũng phải ngó lên.
“Chú ơi!”
Bố đang ngồi rót trà ở bàn, ngẩng lên nhìn nó, nhìn phong bao đỏ trên tay nó, chẳng có vẻ gì là ngạc nhiên.
“Chú ơi, tiền này là tiền cháu gửi cô chú…”
“Đầu năm ai lại trả lại lộc.” – bố nói – “Chú chưa già đến nỗi phải tiêu tiền của đứa đi rửa cốc.”
Vân đứng ở chân cầu thang, tay cầm phong bao, môi run run. Cô Nga đang ngồi với mẹ ở dưới bếp, nghe thấy thì đứng dậy, rồi lại ngồi xuống, quay mặt đi chỗ khác.
“Cháu cất đi.” – bố nói – “Bao giờ bố cháu về thì bảo bố cháu mở cái vò rượu cần ra, sang đây uống với chú.”
“Bố cháu cứ uống vào là hát đấy chú ạ.” – Vân nói, giọng nghèn nghẹn.
“Thì cho nó hát.” – bố nói, rồi cúi xuống rót trà tiếp.