Chương 13
Sáng thứ năm mẹ có ca trực ở trạm, trước khi đi mẹ treo cái cặp lồng cơm lên ghi đông xe của em, dặn đi dặn lại là trưa nay mang ra Hàng Quạt cho bố, đừng có để đến chiều kẻo cơm thiu. Linh bảo mùa đông thì cơm thiu thế nào được hả mẹ, mẹ lườm em một cái, bảo mày cứ cãi đi.
Mười một rưỡi chị hướng dẫn cho nghỉ trưa, em phóng xe từ Lý Thường Kiệt về phố cổ, vừa rẽ vào đầu phố Hàng Quạt đã nghe thấy tiếng loa sắt ong ong.
“Đề nghị các hộ kinh doanh không lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để bày bán hàng hóa…”
Giữa phố có một cái xe tải nhỏ của phường đỗ chắn mất nửa lòng đường, trên thùng xe chất đầy ghế nhựa xanh đỏ, biển hiệu, mấy cái ấm tôn, cả một cái xe đẩy bán bánh mì còn nguyên lồng kính. Mấy người mặc đồng phục đi dọc vỉa hè, thấy cái gì kê ra ngoài mép là nhấc lên quăng lên xe. Bà bán trà đá ở đầu phố ôm cái phích với chồng ghế nhựa chạy tót vào trong ngõ, chạy nhanh đến độ chẳng ai nghĩ bà đã gần bảy mươi tuổi.
Linh dừng xe ở bên này đường, gỡ cái cặp lồng trên ghi đông xuống mà quên cả tắt máy.
Bố đứng ở mép hiên hàng đồ thờ, hai tay ôm tấm kính mặt bàn vào trước ngực. Cái tủ kính bày dấu mẫu đã được kéo vào trong hiên từ bao giờ, hộp dao khắc với miếng gương con bố cho cả vào cái túi vải đeo chéo. Dưới gốc sấu chỉ còn lại cái bàn gỗ con, hai cậu trật tự mỗi người một đầu đang nhấc lên.
“Các anh để cái bàn lại cho tôi, tôi bê vào ngay bây giờ.” – bố nói.
“Bác thông cảm cho cháu, lúc nãy cháu nhắc bác ba lần rồi đấy.” – cậu trật tự trẻ măng, mặt còn lấm tấm trứng cá, nói rất lễ phép – “Bác lên phường nộp phạt rồi lấy về. Nhưng mà lấy về rồi bác đừng kê ra đây nữa nhé, đợt này trên quận làm căng lắm.”
“Tôi ngồi ở đây ba chục năm rồi đấy cậu ạ.”
“Ba chục năm thì cũng là lấn chiếm vỉa hè bác ạ.” – cậu kia nói, giọng chẳng có gì là ác, chỉ nghe mệt mỏi – “Sáng nay cả phố này ai cũng bảo với cháu là ngồi đây mấy chục năm rồi.”
Hai cậu nhấc bổng cái bàn lên, đặt lên trên đống ghế nhựa, một chân bàn chổng ngược lên trời. Bố đứng nhìn theo, tay vẫn ôm tấm kính ép chặt vào ngực. Cái xe tải nổ máy, loa sắt lại ong ong, xe lăn bánh chầm chậm về phía cuối phố.
Linh dắt xe qua đường, bố quay lại nhìn thấy em với cái cặp lồng thì nhướng mày lên.
“Đến đúng lúc nhỉ. Bố chưa ăn gì.”
Hai bố con ngồi xuống cái bậc thềm hàng đồ thờ, ngay cạnh tủ kính. Bố dựng tấm kính vào chân tủ, rồi thò tay vào túi áo bông lấy ra một tờ giấy gấp tư, đưa cho em.
“Cầm lấy này. Lúc nãy bố rút ra trước, chứ để nó lên xe thì nát.”
Em mở tờ giấy ra, con mèo đeo kính vẫn khoanh hai tay trước ngực, mặt vênh lên, cặp kính to gần bằng nửa mặt. Cái hôm đầu tiên cậu đứng trước bàn khắc dấu, ấp úng mãi không tả được, bố bảo khó tả thì vẽ ra đây, cậu cầm bút bi của bố vẽ lên đúng tờ giấy này. Bố kẹp nó dưới tấm kính mặt bàn suốt hai tháng nay, góc giấy quăn lại, một vệt nước mưa loang qua đuôi con mèo.
“Bố đưa con làm gì ạ?”
“Thì con cầm lấy. Bố bây giờ có bàn đâu mà kẹp.” – bố mở nắp cặp lồng, ngó vào trong – “Cá kho à? Hôm nay mẹ con hào phóng nhỉ.”
Linh gấp tờ giấy lại, kẹp vào giữa quyển sổ thực tập, ngồi nhìn bố ăn. Bố ăn chậm rãi, gắp từng miếng cá nhỏ, chẳng có vẻ gì là người vừa bị quăng mất cái bàn ba chục năm. Em nhìn sang cái gốc sấu ngay trước mặt, chỗ cái bàn gỗ kê bao nhiêu năm nay giờ trống trơn, mặt gạch ở đấy sạch hơn hẳn xung quanh. Trên thân cây vẫn còn cái đinh gỉ bố đóng để treo tấm biển Khắc dấu, tấm biển thì đã được tháo xuống dựng trong hiên từ lúc nào.
“Bây giờ bố ngồi ở đâu hả bố?”
“Ngồi đâu chẳng được.” – bố nhai miếng cơm, nhìn ra phố – “Người ta cần khắc dấu thì người ta hỏi ông Toàn khắc dấu, chứ có ai đi hỏi gốc sấu đâu.”
Cô Thoa chủ hàng đồ thờ bưng ra hai chén trà nóng, đặt xuống cạnh cặp lồng cơm. Cô ngoài bốn mươi, là con dâu bà cụ chủ nhà cũ, hồi bà cụ còn sống thì chiều nào bà cũng pha cho bố một ấm trà, chưa bao giờ nhắc đến chuyện tiền nong.
“Chú Toàn cứ ăn đi đã, cái tủ kính để trong này cho cháu.” – cô ngồi xổm xuống cạnh bố, nhìn theo chiếc xe tải đang rẽ sang phố khác – “Đợt này căng lắm chú ạ, phường bảo đến hết Tết cũng không cho ngồi lại đâu.”
“Ừ, tôi biết rồi.”
“Hay là chú vào ngồi cái góc này với cháu.” – cô chỉ vào góc bậc thềm bên phải, chỗ kê vừa một cái tủ kính với một cái ghế đẩu – “Chỗ này là đất nhà cháu, phường không nói được. Có điều… chú để cháu tính đã, tối nay cháu bàn với nhà cháu xem thế nào.”
“Thế thì tốt quá.” – bố bảo – “Cô cứ tính đi, tính xong thì bảo tôi.”
Linh ngồi với bố đến gần một giờ thì phải quay về chỗ thực tập. Lúc dắt xe ra em còn ngoái lại, bố đã ăn xong, đang ngồi trên bậc thềm lấy khăn mùi xoa lau tấm kính, lau đi lau lại, cái túi vải vẫn đeo chéo trước ngực.
Chiều hôm ấy em ngồi đóng dấu giáp lai mà con dấu cứ in lệch, nửa vòng tròn trang này không khớp với nửa vòng tròn trang kia, chị hướng dẫn phải bảo em đóng lại cả chục tờ. Bốn giờ cái Vy nhắn tin riêng cho em:
“Bốn chiều thứ năm liền tao ngồi một mình với chị Chi đấy!!! Chị Chi bảo hai đứa kia mà không ra nữa thì chị cho khách khác ngồi cái bàn trong góc!!!”
“Bố tao mất chỗ ngồi rồi mày ạ.”
“Sao??? Mất chỗ ngồi là thế nào???”
Em kể cho nó nghe chuyện cái xe tải, chuyện cái bàn gỗ chổng chân lên trời. Cái Vy nhắn lại một tràng toàn dấu chấm than, bảo cái bàn ấy là đồ cổ của phố cổ đấy, bảo mai tao phải đi giao hàng với mẹ tao, thứ bảy tao qua, tao mang bánh rán cho bác.
Tối thứ sáu em dạy ở Tây Hồ về thì bố cũng vừa về đến ngõ, cả nhà ăn cơm muộn hẳn. Bố lên phường từ chiều, ngồi chờ đến gần năm giờ mới gặp được người ký giấy, nộp phạt hai trăm nghìn, rồi rẽ qua Hàng Quạt ngồi nói chuyện với cô Thoa đến tối. Cái bàn gỗ bố thuê xe ba gác chở về, bây giờ kê ở góc phòng ngoài, sát bức tường chung với nhà Vân, mẹ trải lên trên một tờ báo cũ, đặt ấm tích với mấy cái chén lên, trông cứ ngơ ngác thế nào.
Mâm cơm dọn ra giữa nhà lúc gần mười giờ, mẹ gắp cho bố miếng đậu rán, rồi quay sang em, giọng cằn nhằn quen thuộc.
“Tối qua mẹ xách túi rác ra đầu ngõ đổ, gặp cái Vân, mười giờ đêm nó mới đi dạy về, người gầy rộc, cái áo khoác rộng thùng thình.” – mẹ nói – “Mày làm bạn kiểu gì mà nhà người ta khổ thế, mày đi qua cửa nhà người ta cứ như người dưng?”
“Mẹ không biết thì mẹ đừng nói.”
“Tao không biết cái gì? Tao chỉ biết hồi bé hai đứa mày dính nhau như sam, đi đâu cũng phải đi cùng, ăn cái bánh khúc cũng phải bóc làm đôi.”
“Thôi, ăn cơm đi.” – bố nói, rồi đặt bát xuống – “Cô Thoa hàng đồ thờ bằng lòng cho tôi thuê cái góc bậc thềm rồi. Tháng hai triệu. Cô ấy bảo đặt trước sáu tháng, chủ nhật này đặt luôn, chứ ông đánh chìa khóa ở đầu phố cũng sang hỏi cái góc ấy rồi.”
“Sáu tháng là mười hai triệu hả anh?”
“Ừ. Tôi còn được hơn hai triệu.” – bố nói, giọng đều đều như lúc báo giá cho khách – “Bà lấy cho tôi ba chỉ vàng ra bán, bù vào là vừa.”
Mẹ cầm đôi đũa lơ lửng trên mâm, chưa gắp được miếng nào. Cả nhà im, em nghe rõ cả tiếng vòi nước chảy bên kia bức tường, tiếng bát đũa lách cách, chắc là Vân đi dạy về đang rửa bát.
“Không còn đâu anh ạ.”
“Không còn là thế nào?”
“Em cho cô Nga vay rồi.” – mẹ nói, mắt nhìn xuống bát cơm – “Từ hồi tháng Mười Một.”
“Bao nhiêu?”
“Năm cây.”
Đôi đũa trên tay Linh rơi xuống mâm, đánh cạch một tiếng. Năm cây vàng là cả hộp gỗ nhỏ mẹ giấu dưới đáy tủ quần áo, cái hộp mẹ vẫn bảo là để dành cho hai chị em, mỗi lần mẹ mở ra đếm lại là cả nhà phải đóng cửa.
Bố ngồi im, đến lúc em tưởng bố không hỏi gì nữa thì bố mới hỏi, giọng vẫn chậm rãi như thường.
“Sao bà không bảo tôi?”
“Cô ấy dặn em đừng nói với cái Linh.”
“Thế tôi là cái Linh à?”
“Em sợ anh biết rồi anh lại sang bảo người ta thôi khỏi trả.” – mẹ nói nhỏ – “Tính anh thế nào em còn lạ gì.”
Linh nhìn bố, nhìn sang mẹ, cục nghẹn trong cổ từ trưa hôm qua tự dưng vỡ ra.
“Mẹ mang năm cây vàng sang cho nhà ấy, giấu cả bố, bây giờ bố mất chỗ ngồi thì lấy cái gì mà đặt cọc hả mẹ?” – em nghe thấy giọng mình to lên, mỗi lúc một to – “Hôm qua người ta quăng cái bàn của bố lên xe như quăng cái ghế nhựa, mẹ có biết không? Lúc nào mẹ cũng nhà cô Nga, cũng cái Vân. Cái bánh rán mẹ cũng để phần nó, cái gì ngon mẹ cũng để phần nó, đến bây giờ là cả vàng của nhà mình…”
“Linh…”
“Mẹ thương nó hơn con!”
“Linh!”
Bố gần như chẳng bao giờ quát, hai mươi mốt năm nay em mới nghe bố quát có hai lần, lần trước là năm em lên sáu, em thò cái kẹp tóc vào ổ điện. Mẹ ngồi im, hai mắt đỏ hoe, thìa canh trên tay mẹ run run. Bên kia bức tường tiếng nước đã tắt từ lúc nào.
Bố cầm đôi đũa lên, gắp một miếng thịt kho bỏ vào bát mẹ.
“Cho vay thì cho vay rồi.” – bố nói – “Nhà ấy ngày xưa lợp mái cho nhà mình. Ăn đi, nguội hết cả rồi.”
Linh đẩy bát cơm ra, đứng dậy chạy lên gác, quên cả bước qua bậc thứ ba, cái bậc kêu cót két ngay dưới chân em.
Em nằm úp mặt xuống gối, nằm đến lúc gối ướt một mảng mới lật người lại. Trên trần nhà hai ngôi sao dạ quang vẫn sáng mờ mờ, ngôi bị bong mất một cánh trông méo xệch.
Em mở điện thoại, vào ô chat với Nhật trên Facebook. Tin nhắn cuối cùng vẫn là của em, hai chữ Nhật ơi với một dấu hỏi, gửi từ đêm mười tháng Mười Hai, bên dưới có hai chữ đã xem. Em gõ bố tớ mất chỗ ngồi rồi, ngồi nhìn dòng chữ ấy rồi xóa đi. Em lại gõ tớ vừa nói một câu rất ác với mẹ tớ, giống cái câu tớ nói với Vân hôm ấy, rồi cũng xóa nốt.
Gần nửa đêm mẹ mới lên gác, mẹ đi cầu thang chậm lắm, đến bậc thứ ba thì bước qua, bước khẽ như hồi em còn bé mẹ lên xem em ngủ chưa.
Mẹ ngồi xuống mép giường, cái giường kêu lên một tiếng. Mẹ ngồi thế một lúc, rồi đưa tay vuốt tóc em.
“Năm ấy con mới đẻ được mười hôm thì có bão.” – mẹ nói, giọng khàn khàn – “Nhà mình hồi ấy còn lợp ngói, gió nó lật mất một mảng to tướng ngay chỗ giường mẹ nằm với con. Nửa đêm nước dột như trút, mẹ ôm con ngồi co ro trong góc. Bố mày trèo lên được nửa cái thang thì run, cứ bám ở đấy chẳng biết nên lên hay nên xuống.”
“Bố sợ độ cao ạ?”
“Bố mày mà không sợ thì còn ai sợ.” – mẹ vẫn còn sụt sịt – “Chú Thành hồi ấy mới hai lăm tuổi, đang đi làm thợ xây, nghe tiếng mẹ gọi thì trèo từ mái bên ấy sang, kéo tấm bạt căng lên, ngồi đè lên giữ cho đến sáng. Mấy hôm sau chú ấy đi mua ngói về lợp lại cả cái mái, mẹ đưa tiền chú ấy không lấy, đến tiền ngói cũng không lấy.”
Linh nằm im nghe, chuyện cái mái nhà em đã nghe loáng thoáng mấy lần rồi, có điều chưa bao giờ hỏi.
“Mấy hôm chú ấy lợp mái, cô Nga bế con sang bên ấy ngủ.” – mẹ nói tiếp – “Mẹ hồi ấy ít sữa, con đói, khóc suốt đêm. Cô Nga đang nuôi cái Vân được bốn tháng, sữa nhiều, thế là cô ấy cho con bú cùng. Cả tuần ấy con nằm cạnh cái Vân, bú sữa của cô Nga đấy, con có biết không?”
Linh không biết. Hai mươi mốt năm nay chẳng ai kể với em chuyện ấy, em đoán là Vân cũng chẳng biết.
“Mẹ thương cái Vân thật, mẹ chẳng giấu.” – mẹ vuốt tóc em, vuốt mãi – “Nhưng mà con bảo mẹ thương nó hơn con thì oan cho mẹ lắm, con ạ. Chuyện vàng là mẹ sai, mẹ phải bảo bố mày ngay từ đầu. Còn hai đứa mày giận nhau chuyện gì, mẹ đợi bao giờ con muốn kể thì con kể.”
Em úp mặt vào gối, nói một câu mà nghe chẳng ra tiếng.
“Con xin lỗi mẹ.”
“Ừ.” – mẹ vỗ vỗ lên lưng em, kiểu vỗ hồi bé mẹ vẫn dỗ em ngủ – “Con với nó bú chung một bầu sữa đấy, con nhớ lấy.”
Mẹ đi xuống, đến bậc thứ ba lại bước qua. Linh nằm quay mặt vào tường, mảng vôi bạc ở đầu giường mờ mờ trong bóng tối, bên kia tường chẳng có tiếng động nào.
Sáng thứ bảy Linh dậy từ năm giờ, chờ trời sáng thì dắt xe ra cây ATM ở đầu phố Hàng Bè. Em rút hết tiền trong tài khoản, mỗi lần máy chỉ cho rút ba triệu, rút ba lần mới hết, tất cả được bảy triệu tư.
Mấy năm đi dạy thêm, cộng với mấy khoản nhuận bút lặt vặt, em chắt bóp mới để dành được ngần ấy. Đứng trước cây ATM, em nhẩm ra gần một nửa chỗ tiền này là nhuận bút của mấy truyện ký tên Vân Doll. Em nghĩ đến cái câu đến cái tên mày dùng để viết cũng là tên tao, hai mắt cứ cay xè.
Em về đến nhà thì mẹ đang đứng bếp, em đặt xấp tiền lên cái bàn gỗ ở góc nhà, ngay cạnh ấm tích.
“Mẹ đưa bố hộ con.”
Mẹ chùi tay vào tạp dề đi ra, cầm xấp tiền lên, nhìn em.
“Tiền đâu ra lắm thế này?”
“Tiền con đi dạy để dành.”
“Đi dạy mà để dành được ngần này à?”
“Con để dành mấy năm rồi.”
Mẹ đứng nhìn em mãi, rồi cầm xấp tiền ra sân sau, chỗ bố đang ngồi mài mấy con dao khắc. Lát sau bố đi vào, tay cầm xấp tiền đã xếp lại ngay ngắn, gập làm đôi.
“Thế bố vay con.” – bố nói – “Bao giờ có thì bố trả.”
“Con không cần bố trả đâu.”
“Bố cứ trả.” – bố nhét xấp tiền vào túi áo bông, vỗ lên túi áo hai cái – “Con giữ lấy mà còn đi lấy chồng.”
“Con chưa lấy chồng đâu.”
“Thì bao giờ lấy.”
Tám giờ chị Trang gọi về, mẹ nghe được mấy câu thì đưa máy cho em. Chị Trang mắng em một trận, bảo mày nói với mẹ thế à, đêm qua mẹ gọi cho chị khóc mất nửa tiếng. Mắng xong chị bảo chiều nay anh Tùng mang sang ba triệu, mày bảo bố đừng có mà cãi.
Chiều hôm ấy anh Phong với cái Vy cùng sang, anh Phong xách một túi cam, mặc áo len cổ lọ trông hiền khô. Cái Vy đi sau ôm cả một túi bánh rán mặn vẫn còn nóng hổi, vừa đến đầu ngõ đã gân cổ lên gọi bác ơi cháu đây. Con Lu ngóc đầu lên nhìn, anh Phong đứng khựng lại, cái Vy phải kéo tay anh lôi đi.
“Cái Vy bảo sang nhà hai bác thì phải mua cam, không được mua táo.” – anh Phong đặt túi cam lên bàn – “Nó bảo táo dạo này toàn táo Tàu.”
“Táo Tàu thật mà!” – cái Vy cãi – “Mẹ cháu bảo thế!”
Bố đưa cho anh Phong tờ giấy cô Thoa viết, xé ra từ một quyển vở học sinh. Anh Phong đọc xong, nhíu mày chỉ vào dòng cuối, dòng ấy viết là nếu chủ nhà cần lấy lại mặt bằng thì báo trước ba ngày, không hoàn lại tiền cọc.
“Báo trước ba ngày thì chết bác ạ.” – anh nói – “Bác cứ để cháu viết lại cái khác cho đàng hoàng, ghi rõ ra là báo trước một tháng, trả lại tiền cọc. Tí nữa cháu ra Hàng Quạt với bác, ký với cô ấy luôn.”
Hai bác cháu đi đến gần năm giờ mới về, mười hai triệu đặt cọc là tiền của em, tiền chị Trang gửi sang với mấy đồng bố còn, gom lại vừa đủ. Bố bảo cô Thoa thấy cậu luật sư thì ngồi thẳng lưng hẳn lên, chẳng sửa được chữ nào trong tờ giấy cậu ấy viết, còn rót trà mời cậu ấy những hai lần. Anh Phong đứng gãi đầu, bảo bác cứ nói quá.
Trong lúc ấy cái Vy chạy sang nhà Vân, ở bên ấy gần một tiếng, lúc về mắt đỏ hoe, ngồi xuống cạnh em bóc bánh rán ăn, chẳng kể câu nào, em cũng không hỏi.
Anh Phong uống xong chén trà lại sang nhà bên cạnh, ngồi viết với cô Nga lá đơn trình báo lên công an phường chuyện hai gã đòi nợ hôm chủ nhật. Lúc về em tiễn anh Phong với cái Vy ra đầu ngõ, cái Vy đi trước nghe điện thoại của mẹ nó, anh Phong đi chậm lại, bảo em đơn nộp rồi thì công an khu vực sẽ để ý cái ngõ này, bọn kia có quay lại cũng chẳng dám làm gì.
“Chú Thành gọi về cho cô Nga rồi đấy, gọi bằng số lạ, bảo sắp về.” – anh hạ giọng – “Anh bảo cô là chú ấy về thì nên tự lên làm việc với công an trước, tự đến thì bao giờ cũng nhẹ hơn.”
“Thế chú ấy có bị bắt không anh?”
“Anh không biết.” – anh Phong nhìn vào trong ngõ, nhìn lên cửa sổ gác nhà Vân đóng kín – “Anh chỉ biết là trốn mãi thì không được.”
Tối hôm ấy mẹ vừa bóc cam vừa bảo cái cậu Phong ấy được đấy, ngày trước nó đứng ở đầu ngõ chờ mày cả buổi mà mày chẳng thèm nhìn.
“Mẹ! Anh ấy là người yêu cái Vy đấy.”
“Thì mẹ có nói gì đâu.”
Sáng chủ nhật Linh dậy sớm nhất nhà, định đi mua bánh mì cho bố ăn trước khi bố ra mở hàng ở góc mới. Em xuống mở cửa, vừa kéo then cửa ra thì giẫm phải một cái phong bì ai đấy nhét qua khe cửa từ đêm qua.
Cái phong bì trắng, mặt ngoài có một dòng chữ bút bi chắc là của phụ huynh nhà nào đấy: Cô Vân – học phí tháng 12. Dòng chữ ấy bị gạch đi bằng hai nét, bên dưới là nét chữ nghiêng nghiêng của Vân, nét chữ em nhìn quen từ năm hai đứa ngồi chung một bàn ở lớp một: Cháu gửi cô Hằng.
Bên trong có hai tờ năm trăm với năm tờ hai trăm, kèm một mảnh giấy xé ra từ quyển vở.
“Cháu gửi cô chú trước để chú đặt cọc chỗ ngồi. Tháng nào cháu cũng sẽ gửi. Cháu xin lỗi cô chú. Vân.”
Linh đứng ở cửa đọc đi đọc lại mảnh giấy, gió sớm lùa vào lạnh buốt. Em nhớ ra tiếng vòi nước bên kia bức tường tối thứ sáu, nhớ ra nó tắt đi vào lúc nào, đúng lúc em gào lên câu ấy giữa mâm cơm.
Mẹ đi xuống, đọc mảnh giấy, đứng lặng ở chân cầu thang lấy vạt áo lau mắt. Bố xuống sau cùng, cầm mảnh giấy lên giơ ra xa cho đỡ mỏi mắt, đọc hai lần, rồi gấp lại bỏ vào trong phong bì như cũ. Bố đặt cái phong bì lên ban thờ, cạnh đĩa quýt, đứng nhìn nó một lúc mới nói.
“Chữ con bé này vẫn xấu như hồi lớp một.”