Chương 1
Cứ như là đi xa mãi…
Nhật cười, vẫy tay với Linh một cái rồi nhảy lên xe buýt.
Chiều cuối tháng Ba trời vẫn còn mưa, thứ mưa phùn lây rây bám vào tóc người ta cả buổi không khô. Linh đứng dưới mái tôn bến xe Long Biên nhìn cậu loay hoay kéo cái va li to tướng lên bậc, lách qua mấy bà buôn rau ngồi chật lối đi rồi mới yên vị được ở dãy ghế cuối. Chiếc xe buýt số 17 rùng mình một cái rồi lăn bánh, em đứng thêm một lúc nữa mới mở ô ra đi bộ về.
Ra đến đầu phố thì điện thoại trong túi áo rung lên, tin nhắn của Nhật:
“Về cẩn thận nhe!”
Linh đứng lại giữa vỉa hè, đọc đi đọc lại cái tin nhắn ngắn ngủn ấy, tự dưng thấy thế là đủ. Nước mưa đọng trên vành ô nhỏ xuống vai em lạnh buốt, em thở ra một hơi dài, nghĩ đến cái mùa đông kì lạ vừa qua.
Chiều thứ năm cuối tháng Mười Caffe Chi vắng tanh, cả quán chỉ có ba đứa con gái ngồi ở cái bàn trong góc, cái loa trên quầy đang mở Diễm xưa đến lần thứ ba.
Quán nằm ở một phố nhỏ cách chợ Hàng Bè hai dãy nhà, tường quét vôi vàng, cửa gỗ sơn xanh, giữa quán có một khoảng sân hở, cái cầu thang lên tầng hai treo đầy những chậu cây rủ lá xuống. Chị Chi chủ quán chỉ mở nhạc Trịnh, khách nào hỏi thì chị bảo nhạc khác chị không thuộc. Ba đứa ngồi ở đây từ hồi còn mặc đồng phục cấp ba, chiều thứ năm nào cũng thế, cái bàn trong góc chị Chi để dành sẵn cho, có hôm khách đông đến mấy chị cũng không cho ai ngồi.
“Mày cứ như thế mãi à?” – Vân thả một cục đường vào cốc của mình, chẳng thèm ngẩng lên – “Sao không chọn lấy một anh đi? Đến ế mất thôi con ngố này!”
“Tao vẫn chưa tìm thấy ông nào hợp cả.” – Linh nói – “Tính tao thế ai mà chịu được?”
“Mày thích thì tao giới thiệu cho!” – Vy đang nhai dở miếng bánh, nói chen vào, vụn bánh rơi lả tả xuống mặt bàn – “Mấy ông bạn anh Phong đẹp trai mà galăng cực luôn ấy! Có ông còn đi ô tô cơ!”
“Ô tô của bố ông ấy chứ gì.” – Vân bĩu môi.
“Thì bố ông ấy cũng là bố ông ấy chứ còn bố ai nữa!”
Linh cười ngặt nghẽo, xua xua tay:
“Thôi mày, tao chưa muốn yêu. Mệt lắm.”
Câu ấy Linh nói thật chứ chẳng phải làm cao. Bốn năm ở Học viện Ngân hàng em sống đúng nghĩa là một người vô hình, hồi đầu năm nhất các bạn cùng lớp còn rủ đi chơi mấy lần, lần nào em cũng tìm cớ từ chối, dần dần cũng chẳng ai rủ nữa. Lớp hơn sáu chục người, có đứa ngồi cạnh em suốt kỳ trước đến giờ vẫn tưởng em tên là Lan. Cứ đứng giữa chỗ đông người là tay chân em thừa thãi, miệng líu cả lại, có hôm bị thầy gọi lên bảng mà mặt đỏ tía tai, cả lớp còn tưởng em bị sốt. Cuộc sống của em gói gọn trong mấy chỗ quen thuộc: cái gác xép trong ngõ, cái bàn khắc dấu của bố ở Hàng Quạt, nhà con bé Na ở Tây Hồ mỗi tuần hai buổi dạy thêm, với cái bàn trong góc Caffe Chi vào chiều thứ năm. Em thấy thế cũng chẳng có gì là không ổn.
Vân với Vy là hai đứa hiếm hoi chịu được cái tính ấy của em. Vân ở sát vách nhà Linh từ hồi hai đứa còn mặc quần thủng đít, đến năm lớp chín thì nhà nó chuyển lên một căn biệt thự bên hồ Tây, bố nó thầu công trình thủy điện tận trên Lai Châu, mấy năm liền làm ăn phất lên trông thấy. Vân xinh nhất bọn, học giỏi, ăn nói thì khỏi phải bàn, con trai theo cả dãy mà nó chẳng chảnh với ai bao giờ. Vy thì ồn ào, mê ăn, săn hàng sale như thánh, mẹ nó có một sạp quần áo trên tầng hai chợ Đồng Xuân, áo len nào trong tủ của Linh cũng là do nó tha về.
Đang nói chuyện thì điện thoại của Vân rung lên, nó liếc xuống màn hình, cắm tai nghe vào rồi ngồi im, khóe miệng cứ cong cong lên. Vy chồm hẳn người qua bàn, giật một bên tai nghe ra áp vào tai mình.
“Nghe cái gì mà cười tủm tỉm thế? Ơ, có mỗi tiếng ghi ta à?”
“Trả đây!” – Vân giật lại, mặt hơi đỏ – “Bí mật. Tuần sau tao kể.”
“Lại anh nào à? Khai mau!”
“Tuần sau!”
Linh ngồi nhìn hai đứa giằng co cái tai nghe, nhấp một ngụm cà phê. Em vốn không thích ai hỏi han chuyện của mình nên cũng ít khi hỏi chuyện của người khác, Vân muốn kể thì tự nó sẽ kể.
Năm giờ chiều anh Phong đến đón Vy, anh là người yêu của nó, học xong trường Luật đang làm ở một văn phòng trên phố Thái Hà. Hồi năm thứ hai anh theo đuổi Linh mấy tháng trời, em từ chối thẳng thừng, anh buồn ra mặt, Vy thấy thương nên rủ anh đi cà phê mấy lần, chẳng hiểu thế nào lại thành một đôi. Bây giờ thỉnh thoảng anh vẫn đi chơi cùng cả bọn, lúc đầu còn ngại, lâu dần cũng quen.
“Chào ba cô.” – anh đứng ở cửa, tay vẫn cầm cái mũ bảo hiểm – “Linh dạo này gầy thế, ăn uống kiểu gì đấy?”
“Anh để ý gớm nhỉ!” – Vy lườm.
“Thì… anh hỏi thăm thôi mà.”
Anh Phong gãi đầu, Vy khoác túi đi ra, đến cửa còn ngoái lại dặn Linh tối nay nhớ đăng thư, nó thức chờ đọc.
Tối hôm ấy Linh đăng lá thứ tám của Thư gửi người lạ lên fanpage.
Cái fanpage tên Vân Doll em lập từ hồi năm nhất, đến giờ đã hơn hai vạn người bấm thích. Chẳng ai biết mặt mũi người viết thế nào, tên thật là gì, ai cũng gọi chung chung là chị Vân, chị Vân ơi lá này em khóc, chị Vân ơi bao giờ người lạ mới xuất hiện. Mỗi lần đọc thấy hai chữ chị Vân, Linh lại buồn cười, vì cái tên ấy vốn chẳng phải của em.
Năm lớp mười một em viết truyện Chìa khóa vào một quyển sổ bìa xanh, viết về cái đêm em tám tuổi đi học thêm về làm rơi mất chìa khóa nhà. Hôm ấy trời mưa to, cái ngõ tối om, bố mẹ đều chưa về, đầu ngõ có con chó nhà ai cứ sủa ầm lên, em sợ quá ngồi bó gối khóc ở bậc cửa. Con bé nhà bên nghe tiếng khóc thì cầm cái ô đen to tướng của bố nó sang, dúi vào tay em gói bim bim tôm cay, bảo mày ăn đi, cay lắm, rồi ngồi với em đến tận lúc bố mẹ em về. Con bé ấy là Vân.
Viết xong em chỉ định để mình đọc, Vân mượn quyển sổ mấy hôm, đọc xong khóc ướt cả gối rồi lén đánh máy lại, gửi cho mục truyện ngắn của một tờ báo tuổi học trò mà em chẳng hay biết gì. Hai tháng sau có một buổi chiều em vừa đi học thêm về, chưa kịp thay quần áo thì Vân đã chạy như bay lên gác, tay vẫy vẫy tờ báo:
“Đăng rồi mày ạ, đăng rồi!!!”
“Con hâm này, đăng cái gì?”
“Truyện của mày! Tao gửi cho báo, được đăng rồi!”
Linh giật lấy tờ báo, truyện Chìa khóa của em nằm chễm chệ ở mục truyện ngắn, có cả tranh minh họa, bên dưới tên truyện là hai chữ Vân Doll.
“Vân Doll là cái gì?”
“Thì tao gửi bằng nick Yahoo của tao, chỗ tên tác giả tao điền luôn cái nick vào.” – Vân hớn hở – “Truyện có tao trong đấy thì phải có tên tao chứ! Doll là búp bê, nghe cũng sang đấy chứ nhỉ?”
Linh giận nó mất cả tuần, đến lúc hết giận thì cái tên ấy đã dính chặt vào em, gỡ chẳng ra. Tiền nhuận bút lần đầu báo gửi bưu điện về địa chỉ nhà Vân, nó cầm sang cả phong bì, chỉ rút lại hai chục bảo là phí đại diện, bắt em khao một cốc trà sữa trân châu. Từ truyện thứ hai em tự gửi bài cho chị Thư biên tập, nhuận bút chuyển vào tài khoản của em, chị Thư biết Vân Doll là một con bé tên Linh, biết thế thôi. Em giữ cái tên ấy vì chẳng ai ngờ người viết lại là cái đứa ngồi bàn cuối lớp chẳng nói chẳng rằng.
Ngoài Vân, Vy với anh Phong ra, chẳng ai biết Linh viết truyện, đến bố mẹ em cũng không biết. Mẹ đi trực đêm về thấy con gái ngồi gõ máy đến một hai giờ sáng, cứ tưởng con chăm học, còn đi khoe với cả xóm là con bé nhà tôi dạo này học đến khuya lắm.
Đăng thư xong em nằm ngửa ra giường, nhìn lên hai ngôi sao dạ quang dán trên trần từ năm lớp sáu, một ngôi đã bong mất một cánh. Bức tường bên trái giường là tường chung với căn nhà cũ của Vân, nhà nó chuyển đi rồi thì cho một đôi vợ chồng trẻ thuê, thằng bé con nhà ấy mới năm tháng, đêm nào cũng oe oe đòi bú. Hồi bé hai đứa có một cái mã gõ tường, ba tiếng là mày ngủ chưa, hai tiếng là chưa, một tiếng là ngủ rồi. Bây giờ thì bên kia tường chỉ còn tiếng ông bố trẻ hát ru lạc cả giọng.
Thứ ba tuần sau Linh nghỉ tiết chiều, em xách cặp lồng cơm ra Hàng Quạt cho bố.
Bố em ngồi khắc dấu ở cái vỉa hè ấy gần ba mươi năm rồi, từ hồi em còn chưa đẻ, cả phố gọi là ông Toàn khắc dấu. Gia tài của bố chỉ có cái bàn gỗ con kê dưới gốc sấu, cái tủ kính nhỏ bày mấy con dấu mẫu, một hộp dao khắc đủ cỡ với miếng gương con bằng bàn tay. Bố khắc tên người ta ngược chiều, chữ nào cũng ngược, hồi bé em đọc mãi không ra, đến lúc bố đưa miếng gương bảo soi vào đấy mà xem thì mấy chữ ngược lại thành xuôi, đọc rõ mồn một. Hồi ấy em cứ tưởng bố biết làm phép, đi học còn khoe với cả lớp là bố tao biết làm phép.
Bố ăn cơm, Linh ngồi trên cái ghế đẩu bên cạnh, ôm cốc trà đá của bố uống dở, mắt nhìn ra phố. Có một cậu con trai cao lêu nghêu cứ đi qua đi lại trước cái bàn khắc dấu. Cậu mặc áo nỉ có mũ màu đen, quần bò đen, đeo cái balo cũng đen nốt, chỉ có đôi giày là màu xanh cô ban. Cậu đi đến đầu phố lại quay về, đến trước bàn thì chậm lại ngó ngó cái tủ kính rồi lại đi tiếp.
Đến lượt thứ ba thì bố đặt bát cơm xuống.
“Cậu kia đi qua đi lại ba lần rồi đấy.” – bố nói, giọng đều đều – “Khắc dấu thì vào đây.”
Cậu con trai giật mình đứng khựng lại, quay sang nhìn bố rồi nhìn sang Linh, cặp kính cận đen to tướng trễ xuống tận sống mũi. Cậu đẩy kính lên, gãi gãi đầu, mái tóc vốn đã rối lại càng rối hơn.
“Dạ… cháu chào bác. Cháu… cháu muốn khắc một con dấu ạ.”
“Thì tôi biết là khắc dấu rồi. Dấu gì?”
“Dạ, dấu để đóng vào tranh ạ. Cháu vẽ tranh, cháu muốn có một con dấu riêng, hình… hình một con mèo.” – cậu nói, càng nói càng nhỏ – “Con mèo nó… nó đeo kính, nó ngồi thế này này…”
Cậu khoanh hai tay trước ngực, nhăn mặt lại cho giống con mèo, đứng giữa vỉa hè Hàng Quạt mà làm mặt ấy, mấy bà bán đồ thờ bên cạnh quay ra nhìn. Linh phải cắn chặt ống hút mới không bật cười thành tiếng.
“Khó tả thì vẽ ra đây.” – bố xé một mẩu giấy trong tập giấy nháp, đưa cho cậu cái bút bi, kéo cái ghế đẩu bên cạnh ra – “Ngồi đây mà vẽ.”
Cậu con trai ngồi xuống cái ghế đẩu, cái ghế thấp tè, cậu lại cao lêu nghêu, hai đầu gối nhô lên gần chạm cằm. Cậu cúi xuống mẩu giấy, cây bút chạy loẹt xoẹt, chưa đầy một phút đã ra một con mèo béo ú ngồi khoanh tay, mặt cau có, đeo một cặp kính gọng to y hệt cặp kính của cậu.
Linh đang hút dở ngụm trà đá, nhìn thấy con mèo thì sặc, ho sù sụ đến chảy cả nước mắt.
Em biết con mèo ấy. Bốn năm nay cứ truyện nào của Vân Doll được đăng, ở góc bức tranh minh họa lại có một con mèo đeo kính ngồi khoanh tay y như thế, bên dưới in hai chữ bé xíu: Mèo Cận.
“Bạn có sao không?” – cậu con trai quay sang, mặt lo lắng – “Bạn uống nước từ từ thôi nhé.”
“Nước… nước lạnh quá.” – Linh vừa ho vừa xua tay.
Bố nhìn em một cái rồi cầm mẩu giấy lên ngắm nghía.
“Bên dưới khắc thêm chữ gì không?”
“Dạ, hai chữ Mèo Cận ạ.”
Bố cầm bút ghi luôn hai chữ ấy lên một mẩu giấy khác, ghi ngược, nét chữ thoăn thoắt như viết xuôi. Cậu con trai nghển cổ nhìn theo ngòi bút, hai mắt tròn xoe sau cặp kính.
“Bác viết ngược mà nhanh thế ạ? Cháu viết xuôi còn như gà bới.”
“Viết ba mươi năm thì khác nhanh.” – bố nói – “Thứ sáu qua lấy.”
Cậu con trai đứng dậy cúi đầu chào bố một cái thật sâu, quay sang chào cả Linh, rồi đi giật lùi ra mấy bước, suýt nữa thì va vào cái xe đạp chở chổi lông gà đang đi tới. Cậu cuống quýt xin lỗi ông bán chổi, xin lỗi luôn cả cái xe, rồi mới quay người đi thẳng, đến đầu phố còn ngoái lại nhìn cái bàn khắc dấu thêm một lần nữa.
Linh ngồi nhìn theo cái balo đen cho đến lúc nó khuất hẳn sau góc phố.
“Thằng bé ấy vẽ được đấy.” – bố cầm mẩu giấy có con mèo lên, kẹp xuống dưới tấm kính trên mặt bàn, cạnh tờ lịch – “Con quen à?”
“Không… không ạ.”
Bố nhếch mép một cái, cúi xuống ăn nốt bát cơm.
Tối hôm ấy Linh lôi cái hộp bánh quy cũ dưới gầm giường ra, trong hộp là sáu bài báo em cắt giữ từ năm lớp mười một. Em xếp sáu bức tranh minh họa ra cạnh nhau trên giường, góc tranh nào cũng có con mèo đeo kính ngồi khoanh tay, mặt cau có. Bức tranh của truyện Chìa khóa vẽ một con bé ngồi bó gối trên bậc cửa, quay lưng ra ngoài, đầu gục xuống hai đầu gối, chẳng thấy mặt đâu, bên cạnh là một cái ô đen to tướng. Hồi ấy em ngắm bức tranh mãi, cứ nghĩ người vẽ chắc phải là một ông họa sĩ già nào đấy, râu tóc bạc phơ.
Hóa ra là một cậu con trai ngồi cái ghế đẩu thấp tè, đầu gối nhô lên gần chạm cằm, vẽ con mèo mà còn phải nhăn mặt làm mẫu trước cho cả phố xem.