Bài văn đăng lộn

Hiện nay, trên sách báo in ra cho bọn thiếu niên xem, thấy có những bài kể chuyện Nhạc Phi, Văn Thiên Tường. Cố nhiên hai ông ấy là người vớt vát thể diện cho người Trung Quốc, nhưng đem làm gương mẫu cho bọn thiếu niên hiện giờ thì hình như khí xa vời một chút.

Hai ông ấy, một là văn quan, một là võ tướng. Nếu quả thật bọn thiếu niên vì đó cảm động, toan bắt chước hai ông, thì họ trước phải học cho tốt nghiệp bậc phổ thông, rồi hoặc vào đại học, dự kỳ thi văn quan, hoặc vào trường lục quân, làm đến cấp tướng, thế rồi võ thì chuẩn bị chịu mười hai kim bài đòi về, chết trong lao ngục; văn thì khởi binh và thất bại, chết trong tay người Mông Cổ.

Triều đình nhà Tống ra thế nào? Còn có lịch sử đó, xin phép miễn nói.

Nhưng mà trái lại, hai ông ấy thật có thể làm nóng chí các văn quan võ tướng dương kim và làm bẽ mặt các võ tướng đầu hàng, văn quan bỏ trốn dạo trước. Tôi ngờ rằng những sự tích ấy vốn là bài văn viết đăng trên sách báo cho cá quan lớn cụ lớn xem, chẳng biết thế quái nào lại đem đăng lộn trong sách báo cho bạn trẻ. Nếu không phải thế, thì người viết những bài ấy quyết không đến nỗi khờ khạo đến như thế được.

1936

(Dịch ở Thả giới đình tạp văn mạt biên)