Phần i - i

Thao về tới nhà, còn thấy gác trong đèn sáng trưng và tiếng đàn hát véo von bay ra, liền nhún vai, bực tức:

- Mười một giờ hơn rồi, chủ nhà gác bên trong họ còn bí beng gì mà chưa đi ngủ đấy, hở Bếp?

- Thưa cậu, thì tối nào các cô ấy chả thế. Từ lúc cậu đi cho tới bây giờ, cứ rầm rập kẻ ra người vào và đàn hát ngậu cả lên.

Thấy bác Bếp có vẻ cau có, tự dưng Thao thấy lòng mình dịu đi, chính chàng lại cãi hộ người gác bên trong:

- Nhưng người ta đi cổng ngang, chứ có đi qua nhà mình đâu.

Mặc dầu thế, Bếp vẫn cằn nhằn:

- Nhưng nhà ta nhiều đồ vặt, người ra kẻ vào như thế, nhỡ một cái. Thì con đã bảo cậu đừng có cho thuê. Cậu chả ở hết thì chúng con ở. Được bao nhiêu một tháng?

Thao vỗ lên vai bác Bếp:

- Nào có phải vì tiền, nhà có ông với con Sen ngủ dưới nhà, đã rộng chán. Cho họ ở cho vui.

Bác Bếp đỡ cái mũ của chủ và đôi bao tay:

- Vui chả thấy đâu, chỉ thấy họ làm cho mình bực mình, mất cả giấc ăn, giấc ngủ. Từ khi cậu cho thuê, con không dám ngủ trong nhà nữa đấy, con phải kê giường ra hàng hiên. Chỉ sợ nhỡ mất một cái gì của cậu.

Thao nhìn bác Bếp một cách thương mến:

- Giời này, ngủ ngoài hàng hiên thì rét chết. Thôi cứ vào trong nhà mà ngủ. Mất bỏ.

Lại sợ bác Bếp chưa nghe lời mình:

- Với lại ở ngoài sân thì có gì đấy mà lo?

- Thưa cậu, vặt vãnh cũng khối là tiền đấy ạ.

Và sực nhớ ra:

- Ô kìa xe cậu đâu? mà cậu lại đi bộ về thế?

- Tôi cho anh Quý mượn để mai anh ấy về quê thăm chị ấy đẻ.

Bác Bếp tỏ sự không bằng lòng ra mặt:

- Cậu là cứ hay cho mượn mõ. Hôm nọ, vì cho ông Thư mượn, đã phải chữa mất hơn bốn chục đồng cái “biên” rồi. Con đã bảo cậu mà.

Thao nhìn bác Bếp, nhìn người đầy tớ già đã theo mình từ quê ra đây hơn mười năm nay, từ ngày chàng còn là một sinh viên trường Bưởi, rồi Cao Đẳng, rồi tới khi chàng đi làm, đã theo chàng trong bao nhiêu tỉnh:

- Thì là bạn bè cả, biết làm thế nào?

- Bạn bè gì, tuyền là làm hại và cứ “boóng” của cậu ấy.

Thao ôn tồn:

- Ấy, ông đừng có nói thế, nhỡ đến tai người ta thì chẳng còn ra thế nào. Người ta có quý mình thì người ta mới thế.

- Đến tai người ta con cũng chẳng sợ, quý cầu lợi thế thì ai chẳng quý được.

Với người lão bộc chỉ chắt chiu thu vén cho mình, Thao không nỡ nặng lời:

- Chỉ bậy thôi nào! ông không sao, nhưng còn tôi. Thôi lên bật đèn trên gác đi. Ông độ này đâm khó tính và rắc rối đấy..

Thao vừa cởi xong đôi giầy thì bác Bếp đã mang bộ quần áo ngủ lại:

- Thưa cậu, hôm nay cậu có xơi sữa không để con pha?

- Không, tôi ăn cháo với anh Quý rồi. À, mai bẩy giờ gọi tôi dậy, tôi đi câu. Xếp đặt cái gì ăn cho tôi, chiều tôi mới về.

- Thế con lại tưởng cậu đi bắn. Con lau súng và làm đạn sẵn. Không kiếm mồi thì lấy mồi đâu ra.

- Người ta mượn mất ô tô thì đi bắn làm sao. Thôi được, cứ xếp cần câu cho tôi, đi đến đâu tôi đào giun đến đấy cũng được. Miễn thế nào rang mẻ thính cho tốt.

- Cậu không dặn trước, không có gạo chua để cách đêm thì làm sao cho bén được.

Thấy bác Bếp có vẻ băn khoăn, Thao lại phải đàn giải:

- Tôi đi câu cho khỏe, cần gì được cả. Thôi thính nào cũng được mà.

- Nhưng không được giật luôn thì không vui chứ.

- Đã trót thế thì làm thế nào?

Thao nói xong, nhẩy tót lên giường, luồn vào trong chăn rồi bâng khuâng quay nhìn người Bếp treo quần áo và xếp dọn lăng xăng. Chàng hồi tưởng đến những năm ấm cúng mà thầy trò cùng chung sống với nhau.

Khi người Bếp khóa tủ xong, sắp sửa tắt đèn giữa đi xuống thì Thao gọi lại:

- À thế nào, tôi nghe con Sen nó nói ông có ai ở quê ra nhắn gì ngày hôm nay phải không?

- Thưa cậu, nhân thể bác phó Mẹo ra Hà Nội mua đồ thờ, cháu nó đánh bẫy được mấy con cuốc, gửi ra biếu cậu đấy thôi ạ.

- À thế thì tốt, mai quay bơ cho tôi đem đi ăn. Nhưng sao ông không bảo cho tôi biết để tôi cho tiền nó.

Bác Bếp cười một cách sung sướng vì đã đón trước được ý chủ:

- Thưa cậu có một tí thế. Chúng nó quý cậu, chứ có phải đâu vì tiền. Con đã quay từ chiều rồi cơ ạ.

Bác Bếp nói xong, muốn đi xuống để cho chủ ngủ, nhưng Thao chưa muốn thấy ngủ. Chàng cầm quyển sách mà lúc làm giường, bác Bếp đã đem đặt vào đấy cho chàng, dỡ mấy trang, rồi lại đặt xuống:

- À thế nào, có cơm rượu cho phó Mẹo nó ăn đấy chứ? À mùa màng năm nay thế nào, thầy mẹ tôi có nhắn gì không?

- Lúc phó Mẹo sắp đi y cũng có lại, nhưng hai cụ lớn đều đi vắng cả, cụ lớn ông thì sang Bắc ăn cưới, còn cụ lớn bà thì lên thu thóc trên đồn điền, thế nào lúc xong, cụ chả tạt về đây chơi với cậu. Còn mùa màng thì ruộng nhà ta hẳn là tốt rồi, có bao giờ mất mùa được.

- Tôi hỏi là ruộng của ông cơ?

- Những ruộng cụ lớn ban cho con ấy à? Năm nay ở nhà chúng nó cấy nếp mà mưa thế này thì tươm lắm.

- Ờ thế thì tôi mừng cho ông. À, có ai đến hỏi tôi thì bảo lên tìm tôi ở chùa làng Thụy ấy.

Bác Bếp đã hiểu trong những khi Thao nói úp mở như thế, ai ở đây là… ai rồi. Là những bạn gái thân thiết hay nhân tình của Thao; y hỏi lại:

- Bất cứ ai cũng dặn cả lên ư, hở cậu?

Thao vội vàng nói ngay:

- Không, chỉ một mình cô Ngọc thôi.

Nói đến đấy, Thao lại sực nhớ đến bà chủ gác trong và ba cô con gái của bà đang tìm hết cách để làm thân với mình:

- À, thế nào, bà Ký bà ấy đã giả tiền nhà chưa?

Bác Bếp nhăn ngay mặt lại:

- Nào đã giả đâu, chỉ khất lần. Mà có nhiều nhặn gì cho cam. Có tám đồng bạc, để người ta phải đi mỏi cả chân! Bà ấy hẹn con đến ngày kia. Con định nếu ngày kia không giả, con sẽ nói cho chả ra thế nào.

Vẻ sốt sắng của bác Bếp làm Thao bật cười:

- Đây có sang đấy mà mỏi chân. Chân bác họa là chân giấy! Thôi, ngày kia lỡ người ta chưa có giả cũng đừng có nói nặng người ta. Họ cũng nghèo.

- Nghèo gì mà ăn tiêu như phá. Các cô ấy thì phấn, sáp, sắm sửa huyên thiên. Thế mà lại tiếc tiền nhà không muốn giả. Cậu cứ dễ tính là họ hay nhờn. Không, cậu cứ để con thì mới sòng phẳng được. Đấy, cậu xem bao nhiêu tiền nhà của cụ lớn giao cho con đòi, có trệu đi đâu được một đồng xu. Cứ đầu tháng là răm rắp. Đằng này cứ lân tháng nọ đến tháng kia. Họ tiêu thì được, mà tiền nhà thì hình như tiếc. Bao nhiêu nhân tình đấy, sao không bảo người ta giả cho.

Thao ngắt lời ngay:

- Không biết chắc, đừng có nói xấu người ta.

- Sao con lại không biết chắc. Hôm nọ, con trông thấy rõ ràng, một người quần áo tây hôn cô Diễm.

- Ồ, có thế cũng là sự chi thường, giai gái đến tuổi.

Mặc dầu chủ nói thế, mặt bác Bếp vẫn chua như dấm.

- Nhưng thế thì phải tính giả tiền nhà người ta chứ? Sao ăn tiêu thì được, mà đến tiền nhà thì lại tiếc.

- Thì biết làm thế nào. Người ta, thứ nhất là đàn bà con gái, bác thì làm sao biết được. Chứ người ta không giả được bác người ta cũng khổ lắm.

- Vâng, con không biết. Nhưng đến ngày kia con chỉ biết đòi sao cho kỳ được. Thật là cầm nhầu cả biên lai mà tiền chưa có về.

- Thôi, vừa vừa phải phải chứ, người ta cũng đang trong lúc gấp khúc. Có loạn lạc, người ta mới phải chạy về đây. Ông tính, đương một gia đình, nay chia ra làm hai thì tốn phí thêm biết là bao. Tôi chắc ông Ký lương cũng chẳng được bao nhiêu.

- Thì cậu tính, làm ở bên Lào, mấy nỗi.

Thao ghi ngay lấy lời nói ấy:

- Ấy chính cái cớ nó khiến bác phải nới tay với người ta. Cái gì mà cứ làm như nặc nô ấy. Có dăm đồng bạc nhà.

- Cậu là cứ hay thương người một cách vô lý. Thế chả nhẽ người ta nợ tiền nhà mình, mình không đòi à?

Trầm ngâm một khắc:

- Con còn lo cụ lớn bà hôm nay ra kỳ kèo về sự cho họ ở, để họ bầy bừa ra và họ đàn địch ầm ỹ làm cho cậu mất cả ăn cả ngủ. Lần trước, cụ lớn ra thấy họ bầy ngổn ngang ở sân, cụ lớn đã có ý không bằng lòng rồi.

- Không sao. Mẹ tôi có nói gì thì bảo tôi thích cho người ta ở cho vui nhà, thế là êm. Bác độ này già, lắm điều và trái chứng lắm.

Thấy chủ có vẻ không bằng lòng bác Bếp vội vàng tươi cười và cố làm ra vẻ “không trái tính”:

- Vâng thì cụ lớn nhà bao giờ chả chiều cậu! Nhưng con chắc dù chiều cậu, thì cụ lớn cũng như con không ưa được cái tụi bên ấy. Bạc bài, đài điếm, nhí nhảnh, nói là cứ liến thoắng, nhởn nha nhởn nhơ như đồng cô bóng cậu.

Thao bật cười:

- Giá bác mà làm mẹ chồng người ta thì chết cả thiên hạ hàng xứ. Con gái trẻ thì họ phải thế chứ. Nhưng bà Ký hay chắn cạ chứ các cô ấy có bài bạc đâu. Mà có… gì là hai cô chị kia, chứ cô Lê thì tôi xem ra bộ hiền lành ngoan ngoãn lắm.

Bác Bếp nhanh nhẩu nói ngay:

- Vâng, con xem ra cả nhà chỉ được có cô ấy, cô ấy chịu khó đáo để, hôm nọ con đương nấu súp ở dưới bếp, cô ấy xuống bảo con dậy. Cô ấy còn học ở con nhiều món khác nữa. Cô ấy lại khâu vá giỏi nữa. Hôm nọ thấy con Sen loay hoay mãi không mạng xong cái áo của cậu, cô ấy mạng hộ.

- Ừ, có thế chứ, tôi thấy đẹp tôi lại tưởng con Sen độ này nó tấn tới ghê. À thì ra thế.

- Vâng, cô ấy mạng hộ, chứ con Sen thì đời nào mạng được như thế. Ấy cái cổ sơ mi lụa, thấy con bảo đem thợ may để cho nó thay, cô ấy cũng hứng lấy thay hộ mà khéo chẳng kém thợ.

Rồi chép miệng:

- Nhưng, với hai cô chị như thế thì rồi cũng đến hư mà thôi. Hồi mới đến đây, không trang điểm lòe loẹt mấy, bây giờ thì đã thấy gọt cả lông mày rồi. Phấn đã đánh bự lên. Các cụ bảo: gần mực thì đen, gần đèn thì rạng, đúng thật.

Thao ngóc dậy với hộp thuốc lá thơm. Bác Bếp vừa đánh diêm cho chàng vừa nói:

- Độ này cô ấy cũng lại hay đi chơi nữa cơ đấy. Chả bù với trước kia, ai rủ cũng không đi, và có ai nói trêu thì đỏ mặt tía tai lên.

Thao hút mấy hơi rồi đặt điếu thuốc lá xuống cái gạt tàn:

- Cô ấy còn trẻ quá, hư thì cũng tội nghiệp. Nhưng chị thế, hoàn cảnh thế, tránh làm sao khỏi được. Trông cô ấy cũng khá đấy chứ?

- Gọi là được. Bằng thế nào được những cô bạn đến đây chơi với cậu.

- À, thì một đằng giầu, một đằng nghèo, cô ấy không ăn mặc sang thì trông nó thế. Thử cũng đeo vàng ngọc và có người biết cách chỉ dẫn cho cô ấy ăn mặc xem.

Bác Bếp nhìn chủ tủm tỉm cười:

- Thế sao cậu không chỉ dẫn cho cô ấy. Cô ấy hình như quý cậu lắm đấy nhé.

Thao lắc đầu:

- Không. Tính tôi thế. Không thích lôi thôi với những con gái nhà tử tế, nhỡ một cái, mình không lấy được người ta thì tội. Thà các mợ ăn chơi.

Bác Bếp sực nhớ đến đường gia thất của chủ:

- Cậu cứ không lấy vợ là hai cụ khổ lắm, thứ nhất là cụ lớn bà, nhưng vì cụ lớn nể cậu không nói ra đấy thôi, chứ cụ lớn cứ than thở với con luôn. Cụ lớn bảo con mà dỗ được cho cậu lấy vợ thì cụ lớn thưởng cho con hai trăm đồng.

- Tôi biết mẹ tôi không vui nhưng tôi không thích lấy vợ thì làm thế nào. Với lại tôi không thấy người nào đáng để ý. Được nết thì hỏng người, được người thì hỏng nết, tôi nhất định có yêu thì mới lấy vợ, không thôi, cứ sống cái đời độc thân như thế này, cũng thú chán. Chứ lấy vợ mà không yêu được vợ, mà lại vẫn phải đi chơi thì khổ cả cho mình, khổ cả cho người ta.

- Có cậu cứ kỹ kén thế, chứ con cụ lớn Tuần, con cụ lớn Án, con các cụ lớn đến chơi đây, thiếu gì người đẹp và nết na.

- Chả ai hoàn toàn cả. Và các cô ấy kiểu cách làm sao ấy. Bạn thì được, chứ vợ thì chịu.

- Nếu cậu cứ thế thì suốt đời cậu chả có vợ.

Thao gật gù:

- Thà thế còn hơn. Một khi đã mất tự do thì phải có cái gì đền bù lại, chứ mất không khống thì đây chịu thôi