Hồi 30

Hội trung thần, Nhứt Điện đề binh Bắt ngụy chúa, Nhì Điện cảm nghĩa.

Ở đời thường thấy người thời nên, thì gặp vận hội may luôn luôn, còn người không có thời, hoặc thời chưa nên, thì gặp vận hội rủi hoài hoài. Xương Văn với Xương Cấp hai anh em đồng lánh nạn. Xương Văn bị truy tróc đem về triều, trót 5 năm trời lúng túng ở trong cung, bá quan không ai đoái tưởng, người kiến vi tâm phúc chỉ có một mình văn thần Giang Hoài Nhơn mà thôi. Thân phận như vậy tưởng khẩn cầu Bình Vương đừng sanh con và phải trông đợi cho Bình Vương thăng hà rồi, hoặc may mới đem cơ nghiệp về cho họ Ngô được. Nào dè gặp hồi thời hưng vận đạt, trong mấy ngày mà có bốn muôn binh giúp sức, lại có thêm hai đại tướng khuôn phò.

Còn Xương Cấp lưu lạc trót 5 năm trời, ban đầu lâm bịnh nên phải nằm co trong chốn thôn quê, rồi bị bắt tưởng chẳng khỏi vong thân tán mạng. Đến sau tìm gặp được Phạm Bạch Hổ, là người mình trông cậy, tưởng đã có thể khôi phục giang san nào dè thời vận chưa đạt, nên khiến cho Bạch Hổ đau hoài, không định mưu kế chi được, rồi lại nghe Cảnh Thạc dẫn binh đánh bắt phải lánh mình lên núi Trà Hương mà mai danh ẩn tích.

Từ khi Xương Cấp trở lên núi thì anh ta ngã lòng thất chí, không muốn tính việc chi nữa, mỗi ngày cứ trồng khoai tỉa đậu mà giải khuây đó thôi. Sầm Bích muốn đi qua mấy trấn khác mà cậy giúp binh, ngặt vì triều đình đương sai tướng cầm binh kiếm bắt Xương Cấp, còn Bạch Hổ thì đau nặng không thể bảo hộ được; nếu để Xương Cấp ở lại Trà Hương mà đi, thì sợ rủi gặp nguy biến không ai phò tá, còn nếu dắt hết mà đi một lượt, lại lo giữa đường rủi gặp binh cản thì khó mà thoát thân. Bởi cảnh ngộ như vậy nên Sầm Bích với mấy người thủ hạ đều ngồi khoanh tay mà chịu, chớ không biết liệu làm sao được, chỉ than phiền với nhau lên xuống thành Đằng Châu mà thăm bịnh Bạch Hổ và dọ tin Cảnh Thạc mà thôi.

Còn Bạch Hổ nhiếc Cảnh Thạc cho đã nư giận, tưởng Cảnh Thạc oán hận về trại đốc binh đánh lấy Đằng Châu, nên dạy Lương Chánh Tôn đề phòng, và nhứt định hễ bị Cảnh Thạc lấy được thành rồi thì Bạch Hổ tự tử, chớ không chịu thấy mặt Cảnh Thạc nữa. Nào dè cách ít ngày lại nghe Cảnh Thạc nhổ trại lui binh, Bạch Hổ cười mà nói rằng: “Té ra Cảnh Thạc cũng còn chút đỉnh lương tâm, nên ta nhiếc đã không giận mà lại biết hổ.”

Vả khi Thái tử Xương Cấp từ giã trở lên nui rồi, thì Bạch Hổ có dạy Lương Chánh Tôn gởi tờ mời chư trấn hội nghị. Lữ Đường, Lý Khuê, Thủ Thiệp và Nhựt Khánh lục thục sai bộ tướng đến tỏ rằng nếu Bạch Hổ khứng hưng binh đánh Bình Vương mà đem nghiệp cả lại cho nhà Ngô, thì mấy trấn ấy sẵn lòng kéo binh tiếp viện.

Bạch Hổ thấy có 4 trấn sẵn lòng tiếp binh thì trong bụng mừng thầm, nên tính hễ lành bịnh thì cho rước Xương Cấp rồi cử binh phục nghiệp. Nào dè bịnh trầm trệ hoài, bớt thì bớt nhiều, nhưng mà hết thì không thiệt hết nên dây dưa mấy năm, để cho Xương Cấp cứ ở trên núi tỉa đậu trồng khoai mà chờ thời đợi vận.

Qua năm Canh Tuất (năm 950) Bạch Hổ tuy chưa lành bịnh nhưng mà nghe nói bọn Kiều Thuận với Kiều Công Hãn chiêu binh mãi mã ở Hồi Hồ, muốn xuống đánh lấy đất Phong Châu chắc sao Bình Vương cũng lo trừ bọn ấy, nên viết tờ mời Lữ Đường, Lý Khuê, Thủ Thiệp và Nhựt Khánh bổn thân đến Đằng Châu hội nghị. Bạch Hổ lại cho rước Xương Cấp với Sầm Bích xuống thành.

Bốn trấn tiếp được tờ của Bạch Hổ mời, muốn đốc Bạch Hổ xuất binh cho mau, nên lục thục tới đủ mặt, Bạch Hổ gượng ra tiền đường mà tiếp chư trấn và tiếp dẫn Thái tử cho chư trấn biết mặt, Lữ Đường thấy Xương Cấp thì động lòng nên khóc ngay, Lý Khuê, Thủ Thiệp và Nhật Khánh nhớ Ngô Vương nên cũng ứa lụy.

Bạch Hổ nói rằng: Lúc nầy triều đình đương lo lắng về mối loạn họ Kiều, chánh là lúc phải hưng binh. Ngặt vì mình có bịnh không cầm binh được, nên tính để Thái tử cầm binh Đằng Châu, có Sầm Bích với Lương Chánh Tôn theo làm phó tướng, Bạch Hổ khuyên chư trấn hãy về lo hưng binh một lượt đặng chia thế lực của triều đình, làm như vậy có lẽ mới thắng được.

Lữ Đường ngày trước dấy binh tính về kinh mà vấn tội Tam Ca ngặt vì chư trấn không ứng tiếp nên bị đại bại. Từ ấy đến sau Lữ Đường oán hận Tam Ca, thường có lòng muốn hưng binh khêu chiến nữa, song xét mình thế cô binh thiểu, chắc không thắng nổi nên cực chẳng đã phải cố thủ thành trì không dám dấy động. Nay nghe Bạch Hổ giao hết binh quyền cho Xương Cấp điều đình, lại có hỗ tướng là Sầm Bích với Chánh Tôn tá trợ, thì mừng không xiết kể, liền hẹn với Lý Khuê, Thủ Thiệp và Nhật Khánh đến ngày rằm tháng ba phải gom hết binh mã tại Tế Giang rồi hiệp nhau kéo tới Cổ Loa thành khêu chiến.

Xương Cấp cũng định một ngày ấy khởi binh kéo lên Cổ Loa.

Lữ Đường, Lý Khuê, Thủ Thiệp và Nhật Khánh liền từ Thái tử với Bạch Hổ mà về trấn đặng chỉnh binh mã, ai cũng phấn chấn, duy có Ngô Nhật Khánh trong lòng lo, nên sắc coi không được vui.

Đến bữa mùng 1 tháng ba chỉ Lý Khuê với Thủ Thiệp đã kéo binh tựu tới Tế Giang mỗi người được hai ngàn, hiệp với ba ngàn binh mã của Lữ Đường tổng cộng được bảy ngàn. Lữ Đường trông Nhật Khánh cho đến chiều bữa rằm mà cũng chưa thấy đến, trong lòng nóng nảy như lửa đốt. Vì đã khắc kì với Thái tử Xương Cấp rồi, không được trì huỡn, nên Lữ Đường, Lý Khuê với Thủ Thiệp làm lễ xuất binh rồi kéo nhau mà đi, không chờ Nhật Khánh.

Ở Đằng Châu, Bạch Hổ dạy gom hết binh đồn điền về nhập với binh trong thành, cộng lối 5 ngàn người, giao cho Sầm Bích với Chánh Tôn luyện tập, rồi đến ngày rằm tháng ba, Xương Cấp mới khởi trình, Xương Cấp giao cho Sầm Bích một ngàn 500 quân đi làm tiền đạo, còn mình với Chánh Tôn thì đi hậu đạo. Kiên Trinh, Hà Mai, Hà Liễu đều rước vào thành Đằng Châu, giao cho Lý Hữu Dư ở lại bảo hộ, còn mấy người thủ hạ kia thì sung vào tiền đạo cho Sầm Bích sử dụng.

Các việc phân phú xong rồi, đến giờ ngọ Xương Cấp với chư tướng vào từ biệt Bạch Hổ rồi mở hoát cửa thành kéo binh đi, cờ phất trống rung oai phong lẫm liệt.

Bình Vương sai Xương Văn cầm binh đi dẹp loạn họ Kiều có sai Cảnh Thạc với Kiết Lợi theo hộ trì, mà lại gìn giữ nữa, nên trong lòng chẳng có chút chi lo. Chẳng dè cách vài ngày có tin báo rằng: Lữ Đường ở Tế Giang hiệp binh với Lý Khuê và Thủ Thiệp tính kéo về đánh lấy kinh đô, giặc đi còn chừng nửa ngày đường nữa thì tới thành. Bình Vương nghe báo cả kinh, liền lâm triều hội bá quan mà nghị sự ngăn giặc.

Triệu Hùng tâu rằng: “Lữ Đường tài lược bao nhiêu mà Bệ hạ phải lo. Xin Bệ hạ hãy cho tôi dẫn một đạo binh ra bắt nó đem về mà nạp cho Bệ hạ.”

Bình Vương nghe lời khẳng khái thì mừng, lại nhớ năm trước Lâm Hổ với Triệu Hùng đã có giáp chiến với Lữ Đường một lần, Lữ Đường mới đánh có một trận mà đại bại đào tẩu, nên chắc Triệu Hùng đủ sức dẹp giặc được. Vua liền hạ lịnh cấp cho Triệu Hùng một muôn binh đặng kéo ra đường Tế Giang mà ngăn bọn Lữ Đường.

Triệu Hùng vừa kéo binh ra khỏi thành chừng đôi ba dặm, bỗng có tin khác báo rằng Xương Cấp cầm binh Đằng Châu cũng kéo về đánh Cổ Loa nữa. Vua nghe tin ấy hồn phi phách lạc, lính quýnh không biết liệu mưu kế chi được nữa.

Vua than rằng: “Vậy mà năm ngoái Đỗ Cảnh Thạc về tâu rằng không có Xương Cấp ở Đằng Châu, còn Bạch Hổ đã quy thuận rồi. Nếu năm ngoái không có ở Đằng Châu thì bây giờ ở đâu mà ra đó? Còn nếu Bạch Hổ quy thuận thì sao lại giúp binh cho Xương Cấp? Mà Cảnh Thạc với Kiết Lợi trẩm đã sai đi hết rồi bây giờ còn ai mà đối địch với Xương Cấp? Hay là trời khiến thời trẩm đã hết rồi sao!”

Lâm Hổ bước ra quì trước bệ rồng tâu rằng: “Muôn tâu Bệ hạ, tiểu tướng tuy bất tài, song cũng nguyện đem binh ra chống cự với Xương Cấp”. Bình Vương phán rằng: “Tướng quân cầm binh cự địch thì được rồi, song hễ tướng quân đi thì còn ai thủ thành?”

Bá quan thảy đều quì mà xin vua hạ chỉ cho Lâm Hổ đi đánh Xương Cấp, còn thành trì thì bá quan đồng lãnh bảo thủ. Bình Vương thấy triều đình văn võ đều trung thành với vua thì trong lòng bớt lo, nên dạy điểm binh còn gần ba muôn, liền cấp cho Lâm Hổ một muôn đi chống cự với Xương Cấp, còn bao nhiêu thì để lại giữ gìn kinh đô.

Lâm Hổ vưng lịnh đi rồi, thì Bình Vương trong lòng lo sợ nằm ngồi không an, dạy bá quan phải đóng chặt bốn cữa thành, ngày đêm giữ gìn nghiêm nhặt luôn luôn.

Qua ngày sau, lúc trời vừa mới sáng, quân canh ở phía bắc môn, ở trên địch lầu dòm thấy xa xa có một đạo binh kéo đi vào thành, gươm giáo lố xố như đám rừng rụng lá, người ngựa lao xao như bầy kiến tha mồi. Quân lật đật phi báo với quan; quan kinh hãi không kịp xem xét lật đật chạy báo với vua, lao xao lố xố cả thành thảy đều lính quýnh.

Bình Vương nghe báo hồn phi phách tán, tưởng giặc đã vào thành rồi, nên ôm đầu và khóc chạy vào trong cung. Mã Chiêu là tướng hộ vệ, ngày trước tuy ám sát Bạch Hổ không được, song khi trốn vào tới triều vua cũng ghi công để cho ở trong cung mà hầu hạ, anh ta thấy vua chạy thì lật đật chạy theo tâu rằng: “Muôn tâu Bệ hạ, theo lời các quan tâu thì giặc còn ở xa, chưa đến cửa thành, xin Bệ hạ đừng sợ. Nói cùng mà nghe, ví dầu mà giặc có đến trước cửa thành đi nữa, hễ thành bế môn ở trong giữ gìn nghiêm nhặt, thì chúng nó bất quá vây thành mà thôi, chớ không làm sao mà vào được. Nếu giặc vây thành thì Bệ hạ sai người phá chạy đi báo cho Thái tử cùng Dương, Đỗ Nhị Quốc Công đem binh về giải cứu, có hại chi mà lo.”

Bình Vương đứng nghe, tay còn run, mặt còn sợ, nên phán nhỏ nhỏ rằng: “Té ra giặc còn ở xa hay sao. Vậy mà hồi nãy ai báo nói giặc đã kéo binh vào thành?”

Mã Chiêu tâu rằng: “Muôn tâu Bệ hạ, các quan báo nói ở xa có một đạo binh nhắm cửa thành mà kéo tới, song bị lộn xộn Bệ hạ không nghe rõ, chớ không phải giặc đã vào thành.”

Bình Vương tay rờ ngực, miệng phán rằng: “Các quan nhác quá! Việc như vậy mà kinh hãi vào tâu lộn xộn làm cho trẩm phải kinh tâm”

Bình Vương lần trở ra chánh điện, truyền lịnh các quan phải coi giữ mấy cửa thành cho chặt, nếu ai bất tuân thì sẽ chém đầu. Vua lại dạy Mã Chiêu lãnh quân hộ vệ đóng chung quanh chánh điện mà bảo hộ long nhan.

Mặt trời mọc chừng được vài sào, đạo binh thấy xa khi nãy đã kéo tới ngoài Bắc môn, rồi kêu mà nói rằng: Thái tử dẹp loạn Phong Châu xong rồi, nên dẫn binh về triều phục mạng, trong thành mau mau khai môn mà nghinh tiếp.”

Tướng sĩ giữ bắc môn nghe nói chưng hửng, đã hết sợ mà lại mừng, nên lật đật vào trước chánh điện mà báo tin cho vua hay, song cửa thành cũng còn đóng chặt, chớ chưa chịu mở. Vua nghe tin Thái tử Xương Văn khải hoàn thì chẳng xiết nỗi mừng, nhưng mà trong lòng còn chút nghi ngại nên hỏi rằng: “Vậy mà có Cảnh Thạc với Kiết Lợi về cùng một lượt đó hay không?”

Các quan tâu rằng: binh tướng ở ngoài thành vừa kêu nói như vậy thì lật đật vào phi báo cho vua hay, chưa kịp hỏi cho cặn kẽ. Vua liền bước xuống ngai và đi với các quan ra bắc môn. Mã Chiêu dẫn ít chục quân thị vệ theo hộ giá.

Vua leo lên địch lầu đứng dòm ra ngoài thành, thấy mấy muôn binh đứng ngay hàng ngay ngũ, trước vòng binh thì Xương Văn cỡi ngựa kim đứng giữa, còn Cảnh Thạc với Kiết Lợi mỗi người cỡi một con ngựa tía đứng hai bên. Vua xem rõ ràng, chẳng còn nghi ngại chi nữa, liền truyền lịnh khai thành mà tiếp rước.

Vua leo xuống địch lầu rồi trở vào trong chánh điện trước sân chầu mà chờ Xương Văn, Cảnh Thạc và Kiết Lợi vào đặng tỏ lời khen ngợi.

Quân kéo vào thành được phân nửa rồi mới thấy Xương Văn, Kiết Lợi và Hoài Nhơn vào. Ba người nầy tay cầm khí giới đi thẳng tới sân chầu, thấy Bình Vương mà cũng không xuống ngựa. Bình Vương lấy làm lạ, vừa muốn quở bỗng nghe Xương Văn nạt lớn rằng: “Tướng sĩ mau bắt trói phản thần lại cho ta nào.” Xương Văn và nói và chỉ lưỡi gươm ngay mặt Bình Vương. Bình Vương sảng sốt chưa kịp nháy mắt thì bỗng nghe một tiếng dạ vang trời, rồi thấy mấy ngàn quân sĩ ào tới rần rần.

Mã Chiêu đứng núp sau lưng vua, liền rút gươm nhảy ra ngăn cãn. Bình Vương nhờ có quân hộ vệ nên mới thoát chạy vào chánh điện. Mã Chiêu với mấy trăm lính hộ vệ chống cự không nổi nên cũng thối lui vào chánh điện. Bình Vương lính quýnh không biết đường chạy, nên chui dưới ngai ngồi run lập cập. Mã Chiêu đứng trong cửa điện cầm gươm ngăn cản, quân sĩ của Xương Văn xông vào bị giết rất nhiều. Giang Hoài Nhơn thấy quân dụ dự, sợ Bình Vương thoát khỏi, nên bươn bả xuống tới mà đốc sức. Hoài Nhơn thấy Mã Chiêu hâm hở, mà mặt mày bộ trướng giống hệt Sầm Bích, tưởng lầm người ấy là Sầm Bích, không hiểu Sầm Bích ở đâu lọt vào đó mà hộ giá cho Bình Vương, sợ tướng sĩ giết chết, nên hô lớn lên rằng: “Hết thảy áp vào bắt sống người ấy cho ta”.

Mấy ngàn tướng sĩ quăng khí giới áp vào một lượt, mấy người đứng trước bị Mã Chiêu chém, song số đông quá, Mã Chiêu không thể đối địch nổi nên phải quăng gươm đưa tay chịu trói.

Xương Văn dắt một tốp tướng sĩ khác xông vào chánh điện, thấy Bình Vương ngồi trốn dưới ngai, run lập cập như người có cữ rét, thì động lòng thương xót, không nỡ làm hại, nên day mặt chỗ khác mà dạy tướng sĩ trói, chớ không muốn ngó.

Quan quân canh giữ mấy mặt thành vừa nghe có loạn trước chánh điện không biết việc lành dữ thể nào, rùn rùn kéo nhau mà chạy vào, kẻ bươn bả chạy vào, người mở cửa thành xông ra, lao nhao lố nhố xô lấn nhau lớp bị té, lớp bị đạp, nên chết rất đông. Người nào mở chạy ra ngoài thành thì bị Cảnh Thạc chận lại bắt hết.

Người sau có đề thi bình luận cử chỉ của Đỗ Cảnh Thạc như vầy:

Mang lốt đại thần dễ lắm sao? Chữ trung là tiết bực anh hào. Không mòn không nhiễm tua bền chí, Khi trắng khi đen khéo đổi màu! Dầu nhớ người xưa tình nghĩa nặng, Cũng thương bạn cũ đức tài cao. Có đâu làm thói lăng nhăng thế, Rày đó mai đây bợm cấm rào.