Lời Nói Đầu

TIỂU THUYẾT này nguyên báo Nhật Tân đăng tái, ký lẩn dưới bút danh Phất Văn nữ sĩ. Khi ấy: con tầm rút ruột hồ xong, báo đã chuyển sang kỳ khác; ngòi bút còn đương chạy trên tờ giấy, chú thợ in đã đến giục bài. Văn viết chạy theo đà ngựa phi nước gấp, còn sức đâu mà trau truốt câu văn. Thế mà bạn làng văn duyệt đến, có người lại đem lời tán thưởng thật thà. ý chừng để tưởng lệ khuyến khích cho ngày một hơn vậy.

Vì thế: nay duyệt lại tập sơ cảo, sửa lại những chỗ rườm, đem in lại vào một tập Phổ Thông Bán- Nguyệt San, ngỏ hầu tạ những ai trước kia đã gia công kiểm điểm kỹ càng.

Nhân dịp, soạn giả muốn nói qua đến cái quan niệm về lịch sử tiểu thuyết để phá một cái lầm chung.

Chép những chuyện thuộc sử, những dã sử phụ thuộc vào sử, việc ấy là việc thuộc sử gia, Những cuốn truyện diễn nghĩa như Tam Quốc Chí, Tây- Hán Chí, Đông Chu Liệt Quốc, những bộ bút lục như Tùy -Ẩn- Mạn – Lục, Tang. Thương Ngẫu Lục, Vũ- Trung Tùy Bút Lạc đều chép những việc thuộc sử cả. Những bộ ấy, đều là những bộ ‘’dã sử’’, ‘‘ tiểu sử’’, ‘‘ngoại sử’’, giống như những bộ Récits des Temps Mérovingiens của Augustin Thierry. Những bộ ấy, đều làm tài liệu cho sử cả. Chép những chuyện ấy, ít nhiều phải theo phương pháp của sử gia mà Phương pháp học đã định rõ.

Trái lại, viết “tiểu thuyết lịch sử” (roman historique) cần theo phép của Sử Học, không cần có chuyện, thật. Tác giả chỉ phải tưởng tượng ra một chuyện ‘‘ có thể có’’ ở một thời đại, rồi đem chuyện ấy lồng vào khung thời đại ấy. Mục đích là lấy một chuyện không đâu mà làm sống một thời đại. Những tiểu thuyết ‘‘ Notre-Dame de Paris’’, Quatre-vingt-treize’’ của Victor Hugo, ‘‘Les Filles d'autrefois’’ của Léon Daudet, đều là bịa đặt cả, nhưng đọc truyện đó, ta thấy cả thời đại hồi vua Louis và hồi Đại Cách mệng sống lại”.

Cuốn HÒM ĐỰNG NGƯỜI này là một lịch sử tiểu thuyết. Không biết soạn giả có làm sống nổi thời đại vua Lê chúa Trịnh hay không, nhưng bản tâm sơ ý là thế.

Du Lâm, Juillet 1937

NGUYỀN TRIỆU LUẬT