hồi 24 – Tề Hoàn công Lấy Lòng Đãi Sứ Sở Hội Chư hầu Nhất Dạ Phục Vua Châu

Khuất Hoàn đến trại Tề xin vào yết kiến.

Quản Trọng hay được tin, nói với Tề hoàn công:

- Nước Sở sai sứ đến một lần nữa chắc là xin giảng hoà, Chúa công nên tiếp đãi tử tế.

Tề hoàn công cho đòi Khuất Hoàn vào.

Khuất Hoàn quỳ móp dưới trướng tâu:

- Chúa công tôi chỉ vì không cống cỏ thanh mao, để quí quốc nhọc lòng đem quân đến đây thật tội rất lớn. Chúa công tôi đã biết lỗi, xin quí quốc lui binh khỏi ba mươi dặm. Chúa công tôi sẽ tuân mệnh.

Tề hoàn công nói:

- Nếu vua nước Sở biết giữ bổn phận ta còn đòi gì nữa mà không rút quân.

Khuất Hoàn lạy tạ lui ra, trở về thưa lại với Sở văn vương:

- Tôi hứa với Tề Hầu, chịu cống hiến một xe cỏ thanh mao, và Tề Hầu cũng đã hứa rút quân khỏi ba mươi dặm.

Sở thành vương không tin, sai người đi thám thính.

Bỗng có quân vào báo:

- Quân các nước chư hầu đã rút khỏi ngoài ba mươi dặm, hiện đóng nơi đất Thiệu Lăng.

Sở thành vương nói:

- Tề Hầu chịu rút quân ấy là có ý sợ ta, ta há lại giữ lời hứa làm chi?

Tử văn thưa:

- Đại Vương chớ nên làm thế! Người ta không bội tín với mình, mà mình bội tín với họ sao phải.

Sở thành vương nín lặng, nét mặt buồn buồn.

Kế đó, sai Khuất Hoàn đem mấy xe vàng lúa đến đất Thiệu Lăng để ban thưởng cho quân các nước chư hầu.

Lại sai sửa soạn một xe cỏ thanh mao đem đến trình với Tề hoàn công để đem vào triều cống Thiên tử.

Lúc đó, Hứa mục công đã qua đời, con Hứa mục công là Hiệp, lên nối ngôi, xưng hiệu Hứa hi công.

Hứa hi công sai quan Đại phu Bách Đà đến hội diện cùng các chư hầu nơi Thiệu Lăng để điều khiển đoàn quân của mình.

Khuất Hoàn vào yết kiến Tề hoàn công dâng vàng lụa để ban thưởng cho quân sĩ.

Tề hoàn công đem phân phát cho các nước.

Khuất Hoàn lại dâng cỏ thanh mao.

Tề hoàn công xem xong giao trả cho Khuất Hoàn, sai sứ đem vào triều cống Thiên tử.

Tề hoàn công hỏi Khuất Hoàn:

- Nhà ngươi đã bao giờ được trông thấy quân lực của các nước Trung Nguyên chưa?

Khuất Hoàn nói:

- Tôi ở nơi xa xôi hẻo lánh về cõi Nam nầy, chưa từng thấy những đạo binh hùng mạnh của Trung Nguyên, nếu Minh Công có hảo ý, xin cho tôi được xem tường tận.

Tề hoàn công liền đưa Khuất Hoàn đi xem các trại quân của các nước chư hầu.

Bấy giờ quân các nước đóng liền nhau dài hơn mấy mươi dậm. Mỗi khi trại quân Tề nỗi trống hiệu, các trại chư hầu đồng ứng tiếng, gióng lên như sấm.

Tề hoàn công đắc ý, cười lớn, nói với Khuất Hoàn:

- Binh lực của các nước Trung Nguyên ta như thế nầy đánh đâu mà chẳng thắng.

Khuất Hoàn nói:

- Minh Công là bá chủ Trung Quốc, dùng đạo đưc để chinh phục lòng người, dùng đại nghĩa thắng thiên hạ. Cái đó mới đáng sợ. Chư như lấy binh lực cậy oai, thì nước Sở tôi, dẫu nhỏ mọn, nhưng có Phương Thành, có sông Hán Thuỷ, thành cao, hào sâu, dẫu trăm vạn binh hùng, vị tất đã làm gì nổi!

Tề hoàn công nghe nói, có ý hổ thẹn, bảo Khuất Hoàn:

- Nhà ngươi thật là một hiền sĩ của nước Sở. Nay ta xin cùng vua nước Sở giữ lấy chức phận của tiên quân ta ngày xưa, nhà ngươi nghĩ thế nào?

Khuất Hoàn nói:

- Minh Công có lòng nghĩ đến Chúa công tôi mà giảng hoà thì còn gì may mắn hơn.

Tề hoàn công truyền mở tiệc đãi đằng.

Sáng hôm sau Tề hoàn Công lập đàn, để cùng với nước Sở ăn thề và lập điều ước giảng hoà với nhau.

Quản Trọng xin tha cho Đam Bá về nước Trịnh.

Khuất Hoàn cũng thay mặt Sái Hầu xin lỗi với Tề hoàn công.

Đoạn, hai bên từ giã nhau.

Tề hoàn Công ra lệnh thu quân về nước.

Trong khi đi đường, Bảo thúc nha hỏi Quản Trọng:

- Nước Sở tiếm xưng vương hiệu, tại sao Trọng Phụ không đem việc ấy bắt tội khi quân lại nhận cỏ thanh mao làm chi?

Quản Trọng nói:

- Nước Sở tiếm xưng vương hiệu đã ba đời. Nếu nay bắt bỏ vương hiệu, không đời nào nước Sở chịu tuân theo. Ấy vậy, nước ta làm sao điều khiển được. Muốn điểu khiển họ, cốt yểu phải làm cho họ nghe lời mình trước đã. Mà muốn họ nghe lời mình, không gì hơn đừng để họ bất mãn mình.

Bảo thúc nha nghĩ ngợi một lúc, rồi cũng cho là phải.

Quan Đại phu nước Trần là Đào Đồ, nghe tin Tề hoàn Công đem quân về nước, liền bàn với quan Đại phu nước Trịnh là Thân Hầu:

- Nếu để quân Tề đi qua địa giới nước Trần và nước Trịnh, thì ta phải cung đốn lương thực, như thế đã tốn của lại mất công, chi bằng nói với Tề hầu đi về phía Đông, khiến cho nước Từ và Cử phải chịu lấy sự khó nhọc ấy thì hai nước ta mới rảnh rang được.

Thân Hầu vốn là một kẻ nham hiểm, ngoài mặt tán thành lời nói của Đào Đồ, nhưng trong bụng có ý cười thầm, liền bảo Đào Đồ vào tâu với Tề hoàn công.

Đào Đồ bước vào ra mắt, tâu:

- Minh Công đánh Sơn Nhung nơi phía Bắc, phạt nước Sở nơi phía Nam, bây giờ nên rút quân về phía Đông, để cho các nước trông thấy oai mà sợ.

Tề hoàn công nói:

- Nhà ngươi nói rất phải.

Được một lúc Thân Hầu cũng vào ra mắt Tề hoàn công, tâu:

- Minh Công đem quân chinh phạt đã lâu ngày, phải tìm cách để quân sĩ có nơi trú ngụ mà giải lao. Nay nếu kéo binh về phía Đông rủi có nước mọi rợ nào đón đường ngăn trở, làm cho quân sĩ mệt nhọc, ta thán thì thật là điều bất lợi!

Tề hoàn công như sực tỉnh, nói:

- Nếu không có nhà ngươi, ta đã lầm lẫn rồi.

Nói xong sai người bắt Đào Đồ trị tội, Trần tuyên công phải đem lễ vật xin lỗi hai ba lần Tề hoàn công mới chịu tha. Lại khiến Trịnh văn công phải đem đất Hổ Lao thưởng cho Thân Hầu.

Trịnh văn công, dẫu phải nghe lời, nhưng lòng không phục.

Tề hoàn công thấy Quản Trọng lập được nhiều công lao to tác, bèn đem đất Biền Ấp, hơn ba trăm nóc nhà của quan Đại phu Bá Thị phong thêm cho Quản Trọng.

Sở thành vương thấy binh Tề và các nước chư hầu đã rút về, ý chừng muốn đem cổ thanh mao vào nhà Châu triều cống.

Khuất Hoàn thưa:

- Ta không nên thất tín với nước Tề. Vã lại chỉ vì nước Sở ta không cống hiến nhà Châu, nên nước Tề mới được tiếng là biết tôn kính Thiên tử. Nay nhân cơ hội nầy, ta sai vào cống hiến thì nước ta cũng chẳng kém gì nước Tề.

Sở thành vương nói:

- Chỉ ngặt một điều nước ta đã xưng Vương vị. Nay xưng hô thế nào cho tiện?

Khuất Hoàn nói:

- Không hề chi. Trong tờ biểu chỉ xưng là viễn thần cũng đủ.

Sở thành vương nhậm lời, sai Khuất Hoàn đem mười xe cỏ thanh mao và các thư vàng lụa vào dâng vua Huệ vương nhà Châu.

Châu huệ vương mừng lắm, phán:

- Nước Sở lâu nay đã bỏ bổn phận, bây giờ lại biết triều phục như thế thực là phước lớn của Tiên Vương ta.

Nói rồi đem lễ vật cáo yết Thái miếu, lại ban thưởng cho nước Sở rất hậu.

Khuất Hoàn lạy tạ, rồi cáo từ.

Chẳng bao lâu, Tề hoàn công lại sai Thấp Bằng đến yết kiến Châu huệ vương, tâu về việc nước Sở đã chịu thần phục.

Châu huệ Vương tiếp đãi Thấp Bằng rất trọng thể.

Thấp Bằng tâu với Châu huệ vương, xin được phép đến chúc mừng ngôi Thái Tử.

Châu huệ vương nghe nói vẻ mặt lúng túng, trộn lẫn một ít u buồn, rồi sai người đòi Thái Tử Trịnh và Vương tử Đái đến.

Thấp Bằng lạy mừng xong, bái tạ ra về.

Về đến nước Tề, Thấp Bằng vào ra mắt Tề hoàn công tâu:

- Nhà Châu sắp có loạn!

Tề hoàn công thất kinh hỏi:

- Tại làm sao thế?

Thấp Bằng nói:

- Người con trưởng của Thiên tử là Trịnh, tức con bà Khương Hậu, đã lập lên Thái Tử. Nay bà Khương Hậu mất, bà thứ hậu là Trần Vỉ, được vua yêu, sinh đặng Vương tử Đái. Thiên tử muốn bỏ con trưởng lập con thứ, vì vậy lúc tôi xin yết kiến, vua đòi ra cả hai người. Tôi e rằng chẳng bao lâu nhà Châu sẽ có loạn.

Tề hoàn công vội vã đòi Quản Trọng vào thương nghị.

Quản Trọng nói:

- Tôi có một kế, có thể giữ yên được nhà Châu.

Tề hoàn công hỏi:

- Kế gì vậy?

Quản Trọng nói:

- Cần gây cho Thái Tử một thế lực mạnh mẽ. Nay viết một đạo biểu dâng lên vua nhà Châu tỏ ý các chư hầu muốn yết kiến ngôi Thái Tử, xin nhà vua cho Thái Tử ra hội với các chư hầu. Hễ Thái Tử đã hội diện với các chư hầu thì địa vị đã được căng co dầu muốn thay đổi cũng không được.

Tề hoàn công khen phải, liền viết hịch hẹn với các chư hầu sang năm họp mặt tại đất Thủ Chỉ thuộc nước Vệ, rồi lại sai Thấp Bằng đến triều Châu, tỏ ý các chư hầu muốn yết kiến ngôi Thái Tử để tỏ lòng tôn kính.

Châu huệ vương không muốn cho Thái Tử đi hội, nhưng sợ thế lực nước Tề, chẳng dám từ khước.

Thấp Bằng về nước, báo với Tề hoàn công.

Đầu năm sau, Tề hoàn công sai Trần kính trọng sang đất Thủ Chỉ làm một nhà hành cung để đón Thái Tử.

Đúng kỳ hẹn Thái Tử Trịnh đến. Các chư hầu kéo đến lạy mừng.

Thái Tử Trịnh hai ba lần từ chối không dám nhận lễ.

Tề hoàn công tâu:

- Chúng tôi là chư hầu, đối với Thái Tử cũng như bề tôi đối với vua, xin Thái Tử chớ tị hiềm.

Thái Tử Trịnh tỏ lời cảm tạ.

Rồi đêm ấy, mời Tề hoàn công đến hành cung, đem việc Vương tử Đái muốn cướp ngôi thuật lại.

Tề hoàn công tâu:

- Chúng tôi cùng các Chư hầu ước nguyện quyết bảo vệ cho Thái tử, xin Thái Tử chớ ngại.

Thái Tử Trịnh sợ ở nơi đất Thủ Chỉ lâu ngày làm phiền các chư hầu, nên muốn về triều.

Tề hoàn công nói:

- Sở dĩ chúng tôi muốn lưu Thái Tử lâu ngày là muốn Thiên tử hiểu thấu lòng lưu luyến của chư hầu đối với Thái Tử. Nay đang giữa mùa hè nóng nực, xin đợi đến mùa thu mát trời, chúng tôi sẽ hộ giá hồi loan cũng chẳng muộn.

Châu huệ vương thấy Thái Tử Trịnh lâu về, đoán biết Tề hoàn Công có lòng mến phục, nên không vui. Hơn nữa, Thứ Phi Trần Vỉ và Vương tử Đái ngày đêm ở bên cạnh kiếm lời gièm siểm.

Nhơn lúc quan Thái Sử Chu Khổng vào yết kiến.

Châu huệ Vương nói:

- Vừa rồi, Tề Hầu đánh được Sở, song quân lực nước Tề cũng không hơn gì Sở. Nay Sở lại tùng phục Thiên triều không hổn láo như trước nữa, thì Sở cũng đáng tin cậy.

Chu Khổng tâu:

- Tâu Bệ Hạ, ý chừng Bệ Hạ có điều gì bất bình nước Tề?

Châu huệ vương nói:

- Tề Hầu cậy thế, nhóm chư hầu qui phục Thái Tử, như thế đã có mầm khi quân! Ta muốn nhờ khanh đem cho Trịnh Hầu một mật chiếu, bảo Trịnh Hầu bỏ Tề theo Sở, rồi đem ý của Trẫm truyền lại với vua Sở.

Chu Khổng tâu:

- Sở về triều cống là nhờ có Tề bắt buộc, sao Bệ Hạ lại không nghĩ đến công lao của Tề Hầu.

Châu huệ vương nói:

- Nếu các nước chư hầu cứ tùng phục nước Tề mãi chắc gì Tề Hầu không sanh dị tâm, ý trẩm đã quyết khanh chớ bàn bạc làm chi!

Chu Khổng không dám nói nữa.

Châu huệ vương liền viết một mật chiếu, niêm phong rất cẩn thận trao cho Chu Khổng.

Chu Khổng không hiểu trong tờ chiếu đó đã viết gì, vội vã đem đến trao cho Trịnh văn công.

Trịnh văn công mở ra đọc.

Chiếu rằng:

Thái Tử Trịnh bất tuân phụ lệnh, tự tập các chư hầu mưu gây rối Thiên triều. Đó là tội bất hiếu, không thể nối ngôi được. Nay ý trẫm muốn lập Vương tử Đái làm Thái Tử, nếu hiền hầu bỏ Tề theo Sở, để cùng giúp Vương tử Đái thì trẫm sẽ giao hết quyền bính cho.

Trịnh văn công xem chiếu xong, lòng mừng thầm, nói với các quan Đại phu:

- Tiên quân ta Vũ Công, Trang công trước kia hai đời làm Khanh sĩ nhà Châu đến đời Lệ công cũng có công nghiệp lớn, giúp vua Châu, nhưng chưa giữ được quyền chính. Nay vua nhà Châu lại định giao quyền cho ta, thực điều đáng mừng đó!

Quan Đại phu Đổ Thúc can:

- Nước ta chịu ơn nước Tề, nay bõ Tề theo Sở là điều bội nghĩa. Hơn nữa, Thái Tử Trịnh được mọi người tôn sùng, nay bõ đi phò Vương tử Đái là trái với ý nguyện chung của mọi người, xin Chúa công thận trọng việc nầy.

Trịnh văn công nói:

- Theo ý Tề Hầu sao bằng theo ý Thiên tử nhà Châu, việc phế lập là do ý Thiên tử chứ đâu phải ý ta.

Đổ Thúc nói:

- Ngôi Thái Tử nhà Châu bao giờ cũng phải là con trưởng. Nếu lập con thứ không tránh điều rắc rồi. Xem như trước kia U Vương yêu Vương tử Bá Phục, vua Hoàng Vương yêu Vương tử Khắc, vua Trang vương yêu Vương tử Đồi kết quả đều mang tai vạ. Nếu Chúa công không xét kỹ e phải hối hận.

Quan Đại phu Thân Hầu cãi:

- Dù muốn dù không đó là lệnh Thiên tử. Ta há lại trái lệnh Thiên tử để nghe theo Tề Hầu sao? Như vậy còn gì đạo quân thần.

Trịnh văn công cho lời nói của Thân Hầu là phải, đêm ấy bỏ ra về không hội chư hầu nữa.

Tề hoàn công hay tin nổi giận, toan đem binh đánh Trịnh.

Quản Trọng can:

- Dẫu một nước Trịnh bội ước, cũng chưa hại chi, nay xin Chúa công cứ lập minh thệ với các nước rồi tính sau.

Tề hoàn công nghe theo lời, lập đàn nơi đất Thủ Chỉ, để cùng với các chư hầu ăn thề, đồng tâm giúp ngôi Thái Tử.

Lời thề như sau:

Tất cả các nước chư hầu có mặt hôm nay đồng tâm giữ ngôi Thái Tử để giữ vững nhà Châu. Nếu ai đổi lòng sẽ bị đất trời tru diệt.

Ngày hôm sau các nước chư hầu đưa Thái Tử Trịnh về nước.

Trịnh văn công hay tin các nước chư hầu lập minh thệ, có ý lo sợ cho mình.

Kế đó Sở thành vương sai người sang Trịnh để bàn việc giao hữu.

Trịnh văn công lòng dụ dự không quyết, nên không tiếp sứ.

Sở thành vương bèn tư thông với Thân Hầu, để nhờ Thân Hầu xúi giục Trịnh văn công bỏ Tề theo Sở.

Nguyên Thân Hầu trước kia làm quan nước Sở, được Sở văn vương yêu chuộng. Sau Sở văn vương gần mãn phần, sợ người sau không dùng Thân Hầu nên mới cho Thân Hầu một số châu ngọc để trốn sang nước khác lập nghiệp. Thân Hầu trốn sang đất Lịch, được Trịnh lệ công yêu dùng. Sau Trịnh lệ công phục nghiệp mới phong Thân Hầu làm chức Đại phu nước Trịnh.

Đến lúc Trịnh lệ công qua đời. Trịnh văn công lên nối nghiệp, Thân Hầu vẫn giữ chức ấy.

Nay được tin nước Sở, Thân Hầu vào bàn với Trịnh văn công:

- Ta vì phụng mệnh Thiên tử mà trái ý Tề, chỉ còn trông cậy ở nước Sở, nếu không theo Sở thì lấy đâu nương tựa?

Trịnh văn công nghe lời, mật sai Thân Hầu qua kết liên với Sở.

Tề hoàn Công hay tin tức giận cử binh sang vây thành Tần Mật của nước Trịnh.

Lúc bấy giờ Thân Hầu còn đang ở nước Sở, nghe tin ấy liền tâu với Sở thành vương:

- Nước Trịnh sở dĩ giao kết với Sở là cậy có Sở giúp. Nếu Đại vương không đem binh cứu nước Trịnh, ắt Trịnh phải theo Tề.

Sở thành vương triệu tập quân thần thương nghị.

Quan Tể Tướng Tử văn tâu:

- Nước Hứa đang tùng phục nước Tề, được Tề hoàn công rất ưu đãi, nay muốn cứu Trịnh, chỉ cần đem binh qua đánh Hứa, quân Tề tất phải rút về mà cứu Hứa.

Sở thành Vương y lời, đem quân vây thành nước Hứa. Quả nhiên Tề bõ Trịnh kéo thẳng qua nước Hứa để cứu viện.

Nước Sở lại rút quân về.

Thân Hầu trở về nước lòng hiu hiu tự đắc, cho rằng mình đã có công phu rất lớn đối với nước Trịnh.

Qua năm sau, Tề hoàn công lại đem quân đánh Trịnh nữa.

Quan Đại phu nước Trần là Đào Đồ, lúc trước theo Tề hoàn công đi Sở có hiềm khích với Thân Hầu, nên nay viết một mật thư sai người đem đưa cho quan Đại phu nước Trịnh là Đổ Thúc.

Thư ấy như vầy:

Thân Hầu là một đứa ô mị, trước kia nịnh bợ Tề Hầu được thuởng đất Hổ Lao nạp, lại ô mị nước Sở để làm cho Trịnh Hầu phải mang tiếng thất tín. Nếu chém đầu Thân Hầu đem tạ tội, ắt quân Tề tức khắc lui về nước.

Đổ Thúc đem bức thư ấy trình với Trịnh văn công.

Trịnh văn công cả giận truyền chém Thân Hầu, cắt đầu bỏ vào một chiếc hộp, sai Đổ Thúc đem nạp cho Tề hoàn công và nói:

- Ngày trước sở dĩ nước Trịnh bội ước là do Thân Hầu ô mị, nay xin giết Thân Hầu đem dâng đầu tạ tội.

Tề hoàn công biết Đổ Thúc là một tôi hiền, thuận cho nước Trịnh giảng hoà.

Rồi, cũng trong năm ấy Tề hoàn công lại triệu tập các chư hầu họp nơi đất Ninh Mãn để kiểm điểm việc binh.

Trịnh văn công e ngại có chiếu mệnh Thiên tử, nên chẳng dám công nhiên đi dự mới sai con là Thế Tử Hoa đi thế.

Nguyên Thế Tử Hoa cùng với em là Công tử Tang đều con bà Đích phu nhân. Bấy giờ Đích phu nhân được Trịnh văn công yêu, mới lập Hoa lên làm Thế Tử. Sau đó, Trịnh văn công lại lập thêm hai bà phu nhân nữa cũng đều có con trai cả.

Cách đó chẳng bao lâu Đích phu nhân chết. Trong cung có một nàng cung nữ tên Yên Cật, một hôm nằm mộng thấy một người đàn ông tay cầm cành hoa đến nói: Ta đây là thuỷ tổ nhà ngươi, nay cho nhà ngươi cành hoa lan nầy, mai sau sẽ sinh quí tử, khiến cho nước nhà thịnh vượng.

Nói xong cầm cành hoa lan đưa cho Yên Cật rồi biến mất.

Yên Cật giật mình thức dậy, đem chuyện ấy tâu với vua.

Trịnh văn công cho là điềm tốt, ăn ở với Yên Cật, sinh đặng một trai đặt tên là Lan.

Thế Tử Hoa thấy cha mình nhiều vợ yêu như vậy, sợ ngày sau bõ mình lập người khác, mới bàn riêng với các quan Đại phu, như Thúc Thiêm, Đổ Thúc, Sư Thúc, để bầy mưu gây uy thế cho mình.

Nhưng các quan đều khuyên Thế Tử Hoa nên giữ lấy đạo hiếu.

Do đó, Thế Tử Hoa không bằng lòng, tỏ ý hiềm khích với các quan.

Đến ngày hội chư hầu, Thế Tử Hoa vào yết kiến Tề hoàn công nói riêng:

- Nước Trịnh tôi ngày nay quyền binh đều ở trong tay Thúc Thiêm, Đổ Thúc và Sư Thúc định đoạt cả. Sở dĩ phụ thân tôi bõ không đi dự hội cũng vì ba người ấy. Nếu Hiền hầu trừ được ba người ấy thì nước Trịnh tôi mới phần phục quí quốc mãi mãi.

Tề hoàn công đem chuyện để bàn lại với Quản Trọng.

Quản Trọng nói:

- Không nên! Xét lời nói của Thế Tử Hoa tỏ ra một kẻ bất trung, bất tín. Thúc Thiêm, Sư Thúc và Đổ Thúc đã được tiếng là Tam Lương của nước Trịnh, ta chớ nên nghe lời mà hõng việc.

Tề hoàn công bỏ qua không nói đến nữa. Tuy nhiên Quản Trọng vốn ghét Thế Tử Hoa là kẻ gian giảo, cố ý đem lời nói của Thế Tử Hoa tiết lộ cho người nước Trịnh biết.

Trịnh văn công hay được, đòi Thế Tử Hoa vào hỏi.

Thế Tử Hoa nói dối rằng:

- Phụ thân không qua dự hội nên Tề hoàn công không chịu giảng hoà. Vậy thì ta nên theo nước Sở là hơn.

Trịnh văn công đã rõ hết ngọn ngành vỗ án hét:

- Nghịch tử, mi muốn bán nước lại còn dám nói dối với ta nữa sao?

Nói xong, truyền giam Thế Tử Hoa vào ngục.

Thế Tử Hoa khoét tường trốn ra.

Trịnh văn công hay được truyền đem chém.

Em Thế Tử Hoa là Công tử Tang sợ liên luỵ liền trốn sang nước Tống, nhưng Trịnh văn công được sai người theo giết chết.

Trịnh văn công lại cảm nghĩa Tề hoàn Công không nghe lời Thế Tử Hoa, nên sai Đỗ Thúc đến tạ ơn.

Năm ấy Châu huệ vương ốm nặng Thái Tử Trịnh sợ có biến loạn, nên sai quan Hạ Sĩ Vương tử Hổ đến báo với Tề hoàn công.

Chẳng bao lâu Châu huệ vương băng hà.

Tề hoàn công nay tin, vội vả họp các chư hầu ở đất Thao (thuộc nước Tào) làm tờ ai điếu vào triều Châu dâng lễ tế.

Mỗi nước chư hầu phái một quan Đai phu thay mặt, kể tên sau đây:

l. Quan Đại Nhu nước Tề: Thấp Bằng 2. Quan Đại phu nước Tống: Hoa tú lão 3. Quan Đại phu nước Lỗ: Công tôn ngao 4. Quan Đại phu nước Vệ: Ninh Tốc.

5. Quan Đại phu nước Trần: Viên tuyền 6. Quan Đại phu nước Trịnh: Tư nhân sư.

7. Quan Đại phu nước Tào: Công tử Mậu.

8. Quan Đại phu nước Hứa: Bách Đà.

Tuy mượn tiếng là điếu tang nhưng kỳ thật để làm hậu thuẫn, tôn Thái Tử Trịnh lên ngôi.

Sau lễ an táng, Thái Tử Trịnh lên tức vị, hiệu là Châu tương vương.

Trần Vỉ, vợ vua Huệ vương và Vương tử Đái lòng rất căm phẫn, nhưng sợ oai các chư hầu không dám kinh động.

Việc nhà Châu sắp đặt đã yên, Tề hoàn công lui về nước, định triệu tập chư hầu nơi đất Quí Khâu để bàn tính mọi việc.

Quản Trọng nói:

- Nhà Châu vừa rồi chỉ vì con trưởng, con thứ, không nhất định mà sắp bị rối loạn. Vậy Chúa công định ngôi Thế Tử trước để khỏi di hoạ về sau.

Tề hoàn công nói:

- Ta có tất cả sáu con, đều là con của vợ thứ: Công tử Võ Khuy lớn tuổi hơn, nếu cứ lấy người hiền thì có Công tử Chiêu. Trưởng Vệ Cơ (mẹ Công tử Võ Khuy) hầu ta đã lâu, ta đã hứa định lập Công tử Võ Khuy rồi; Dịch Nha và Thụ Điêu hai người ấy thường thường có nói với Võ Khuy. Công tử Chiêu là người hiền, nhưng ý ta chưa quyết, bây giờ tuỳ ý Trọng Phụ.

Quản Trọng biết Dịch Nha với Thụ Điêu là hai tên nịnh, lại là bè đảng của Trưởng Vệ Cơ, e cho ngày sau Công tử Võ Khuy lên nối ngôi thì nội công, ngoại ứng làm loạn Quốc chính. Công tử Chiêu là con của Trịnh Cơ, nước Trịnh vừa mới giảng hoà với Tề, lập Công tử Chiêu thì giữa Tề và Trịnh càng thêm thân mật.

Nghĩ như vậy, Quản Trọng mới thưa với Tề hoàn công:

- Hiện nay Chúa công không có con hiền nối ngôi thì làm sao giữ được cơ nghiệp bá chủ. Chúa công đã xét đoán biết Công tử Chiêu là người hiền, thì nên lập ngay mới phải.

Tề hoàn công nói:

- Ta chỉ sợ Công tử Võ Khuy cho mình là lớn tuổi hơn, sinh ra chuyện tranh giành lẫn nhau, thì biết làm thế nào?

Quản di ngô thưa:

- Nay nhân dịp Chúa công sắp đại hội các nước chư hầu; nên chọn trong các vua chư hầu có ông nào hiền, hãy đem việc Công tử Chiêu mà uỷ thác cho còn lo ngại gì.

Tề hoàn công nhậm lời.

Bây giờ Tống hoàn công là Ngự Thuyết Mật, Thế Tử Tư Phủ nhường ngôi cho Công tử Mục Di (thứ huynh của Tư Phủ). Mục Di không chịu làm vua. Tư Phủ phải lên nối ngôi hiệu là Tống tương công.

Tống tương công theo lệnh của bá chủ (Tề hoàn công), mặc dầu có tang vẫn đến dự hội ở đất Quí Khâu Quản Trọng tâu với Tề hoàn công:

- Vua nước Tống biết nhường ngôi cho người hiền là Công tử Mục Di. Vả lại trong lúc có tang mà đi dự hội, là họ rất kính trọng nước ta. Chúa công nên uỷ thác Công tử Chiêu cho vua nước Tống.

Tề hoàn công y lời, lập tức sai Quản Trọng đến quân xá, để hầu chuyện trước cùng Tống tương công.

Tống tương công đến yết kiến Tề hoàn công.

Tề hoàn công tiếp đãi rất nồng hậu rồi đem việc Công tử Chiêu ân cần gửi gắm:

- Để giữ yên được cơ nghiệp tôi hy vọng lòng tốt của hiền hầu không quên chăm sóc Công tử Chiêu, khiến cho cơ nghiệp Tề vẫn còn tồn tại vĩnh viễn.

Tuy Tống tương công khiêm nhượng, không dám nhận lời, nhưng nỗi lòng đã thầm cảm lời ủy thác của Tề hoàn công.

Ngày hội, các chư hầu cùng họp mặt trước đàn để vọng bái thiên tử.

Quan Thái Tế Chu Khổng đọc lời chiếu của Thiên tử nhà Châu Đoạn trao phần tế cho Tề hoàn công.

Tề hoàn công bái lĩnh toan bước xuống ngai tạ lễ, Chu Khổng nói:

- Hiền hầu nay tuổi đã già, xin miễn việc ấy.

Tề hoàn công toan bố lễ tạ, Quản Trọng vội vã nói:

- Xin Chúa công lấy lễ nghĩa làm trọng, để nêu gương cho các chư hầu.

Như sực tĩnh, Tề hoàn công nói lớn:

- Dẫu Thiên tử thương tình, song kẻ làm tôi có bao giờ vô lễ được.

Nói xong phục xuống trước đàn lạy hai lạy. Các nước chư hầu thấy vậy đều khâm phục.

Tề hoàn công nhân các nước chư hầu còn đũ mặt, tuyên đọc năm điều cấm của vua nhà Châu:

1. Không được lấp dòng nước chảy 2. Không được cấm đong thóc.

3. Không được đổi con trưởng.

4. Không được lấy tiểu thiếp làm chánh.

5. Không được cho đàn bà dự vào việc chính trị.

Đoạn Tề hoàn công lập thệ với các nước chư hầu rằng:

- Phàm là nước đồng minh, phải cùng nhau giao hiếu, lúc hoạn nạn phải cứu nhau.

Xong cuộc lễ Tề hoàn công hỏi Chu Khổng:

- Ta nghe đời Tam Đại (nhà Hạ, nhà Thương và nhà Châu), ngày xưa có lễ Phong Thiện, chẳng hay lễ ấy có nghĩa như thế nào?

Chu Khổng nói:

- Đời Tam Đại làm lễ "Phong" ở núi Thái Sơn làm lễ "Thiện" ở núi Lương Phù. Lễ Phong là tế trời, lấy nghĩa trời cao, nên phải đắp đất lên mà tế. Còn lễ Thiện là tế đất, lấy nghĩa đất thắp, nên quét sạch đất mà tế, ấy là cái lễ của đời Tam Đại vậy.

Tề hoàn công nói:

- An ấp là thủ đô của nhà Hạ, Bậc Ấp là thủ đô của nhà Thương, Phong Kiều là thủ đô của nhà Châu, chốn Đô Thành rất xa núi Thái Sơn và núi Lương Phủ, núi nầy lại nằm trong địa giới nước ta, ý ta cũng muốn làm cái lễ ấy, các ngài nghĩ sao?

Thấy Tề hoàn công có ý kiêu ngạo và tự đắc, Chu Khổng không hài lòng, liền đáp:

- Hiền hầu cho là phải, thì còn ai dám bảo là không phải?

Tề hoàn công nói:

- Thôi, hoãn lại ngày mai ta sẽ bàn.

Các vua chư hầu đều lui về tửu quán.

Chu Khổng đến nói riêng với Quản Trọng:

- Lễ Phong Thiện là cái lễ trọng thể của Thiên tử, tôi thiết tưởng nước chư hầu không nên nói đến. Sao Trọng Phụ không can được một câu nào?

Quản Trọng ôn tồn đáp:

- Bản năng hiếu thắng của Chúa công tôi, không thể nào can thẳng một cách đột ngột được, phải tìm phương chửa lần, vậy hôm nay tôi sẽ liệu nói.

Tối đến, Quản Trọng vào yết kiến Tề hoàn công:

- Chúa công có thật lòng muốn làm lễ Phong Thiện không?

Tề hoàn công đáp:

- Đã nói, sao lại không thật!

Quản Trọng thưa:

- Lễ Phong Thiện bắt đầu có từ đời Vô hoài thị đến đời Chu thành vương, tất cả 73 nhà, đều là tuân mệnh trời làm Thiên tử, nên mới được phép làm lễ Phong Thiện.

Tề hoàn Công tỏ ý không hài lòng, nói lớn:

- Ta đây, đánh nước Sở ở phía Nam, tiến quân vào đất Thiệu Lăng, phía Bắc đánh Sơn Nhung, Linh Chi và Cô Trúc; phía Tây qua bãi Lư Sa đến tận núi Thái Hàng. Các chư hầu ấy không ai đám trái ý, ba lần hội chư hầu về việc xa, sáu lẫn hội chư hầu về việc y thường. Dầu đời Tam Đại chịu mệnh trời làm Thiên tử cũng không thể có một sức mạnh nào hơn! Vậy giờ đây ta có làm lễ Phong Thiện để cho con cháu noi theo tưởng cũng là lẽ phải!

Quản Trọng nói:

- Các bậc đế vương thời xưa lúc nào gặp điềm lành mới làm lễ Phong Thiện, nay Chúa công bỗng nhiên tổ chức lễ ấy ắt những thức giả sẽ chê cười.

Tề hoàn công không nói đến việc đó nữa.

Hôm sau kéo binh về nước lọ sửa sang cung thất rất rực rỡ, mỗi dụng cụ của nhà vua, món gì cũng sang trọng như đồ dùng của Thiên tử nhà Châu.

Người trong nước ai cũng chê Tề hoàn công cố ý tiếm phạm.

Quản Trọng cũng đắp một cái đài cao ba từng gọi là "Tam qui".

Nghĩa là cả ba hạng người: Nhân dân, chư hầu, mọi rợ đều tùng phục mình cả. Lại còn lập ra Tắc Môn để che cửa, Phạn Điếm để tiếp sứ thần các nước.

Bảo thúc nha thấy vậy có ý nghi hoặc hỏi:

- Vua xa xỉ, mình cũng xa xỉ. Vua tiếm phạm mình cũng tiếm phạm như thế sao phải?

Quản Trọng nói:

- Dẫu một ông vua hay một thường dần mà đã có công khổ nhọc gây dựng cơ đồ, tất có ngày phải được huởng sung sướng để bù lại công khó nhọc của mình chứ. Nếu cứ đem lễ nghĩa bó buộc đời sống mình thì ai lại không chán. Vẳ lại việc làm của tôi cũng chỉ vì Chúa công, mà muốn chia cái tiếng chê cười của thiên hạ đó.

Bảo thúc nha nghe nói tuy làm thinh không cãi lại, song lòng không phục.

Trong lúc đó quan Thái Tể nhà Châu là Chu Khổng cáo biệt trở về triều.

Đi đến nữa đường gặp Tần hiến công đi dự hội trễ.

Chu Khổng nói:

- Hội đã tan rồi sao đến bây giờ hiền hầu mới đến?

Tần hiến công dậm chân, than:

- Nước tôi xa quá nên đến trễ, không được trong thay cảnh uy nghiêm của ngày hội, thực tiếc thay!

Chu Khổng nói:

- Tôi tưởng không phải là điều đáng tiếc. Tề Hầu cậy mình có công to, tỏ ý kiêu ngạo, làm lắm điều trái đạo. Hễ trăng tròn thì phải khuyết, nước đầy tất phải tràn. Chẳng bao lâu nước Tề sẽ suy đốn.

Tấn hiến công nghe nói quay xe trở về. Nhưng di dọc đường bị bệnh, nên về đến nước Tấn thì tạ thế.

Từ đó, nước Tấn sanh lắm điều rối loạn.