Nàng Ngu Cơ nước Sở

Ông Hạng Vương, vua nước Sở, tên là Tịch, một tên nữa là Vũ, sức khỏe có thể rổ được núi, đánh nhau 72 trận chưa từng thua, là một người anh hùng nhất trong đời ấy. Hạng Vương có nàng cơ họ Ngu, rất yêu, đi đâu đem luôn ở trong quân. Đến sau, Hạng Vương thua ở trận Cai Hạ, bị quân Hán vây mấy vòng chung quanh, đêm nghe bốn mặt đều tiếng người nước Sở hát, sợ mà nói rằng:

- Hán được Sở rồi như?! Sao mà tiếng người Sở nhiều đến như thế?!

Đương đêm giở dậy cùng Ngu Cơ uống rượu ở trong màn, khảng khái thương tâm mà hát rằng:

“Sức rổ núi chừ! khí hùng, đời ai bì!

“Thì không lợi chừ! con ngựa Tuy không đi!

“Ngựa Tuy không đi chừ, biết làm sao!

“Ngu Cơ chừ Ngu Cơ, tính làm sao!

Lực bạt sơn hề, khí cái thế,

Thì bất lợi hề, tuy bất thệ.

Tuy bất thệ hề, khả nại hà.

Ngu hề, Ngu hề, nại nhược hà.

Ngu Cơ nghe xong, cũng khảng khái hát họa lại rằng:

“Quân Hán đà cướp đất,

“Tiếng Sở hát chung quanh.

“Anh hùng khi ngán nỗi;

“Xá chi phận mong manh!”

Hán binh dĩ lược địa,

Tứ diện Sở ca thanh.

Đại vương ý khí tận,

Tiện thiếp hà liêu sinh.

Hạng Vương nghe rồi, khóc rớt nước mắt, nói bảo nàng Ngu rằng:

- Mày đừng khổ thân làm chi! Liệu mà thờ ông vua Hán cho ngoan.

Ngu Cơ: — Chết! Đại Vương nói thế là nghĩa gì! Thiếp nghe: người làm quan trung không thờ hai ông vua; người con gái trinh không đổi hai đời chồng. Xin Đại Vương ban cho thanh gươm đeo, để thiếp xin chết trước.

Hạng–vương bụng không nỡ, rút gươm, ngoảnh mặt đi mà đưa cho. Ngu Cơ tự vẫn chết.

Cũ có nhời bàn rằng:

Ngu Cơ được Hạng Vương quá yêu, một chết cũng là phải; nhưng đáng quí rằng xin chết ngay ở trước mặt, chết khảng khái, chết hùng dũng, không thua cái khí rổ núi của người anh hùng kia. Nếu sa lọt vào tay người Hán, rồi mới tính đường thắt cổ, hay đâm đầu xuống sông, thời dẫu cùng một cái chết mà kém. Người ta lúc sống chết, rất cần sự quyết tuyệt.