Chương 11
Một người lạ mặt, II
II
“Người lạ nói:
“Thưa ngài, võ sĩ Minh Na cũng nhờ có những tính nết đặc biệt như ngài mà được mọi người ngợi khen yêu mến. Đàn bà con gái cũng lắm cô phải lòng võ sĩ. Nhưng chỉ có một điều khác ngài, là về đường tiền tài, võ sĩ thường không được sung túc như ngài thôi. Nhà võ sĩ rất thanh bạch, nên võ sĩ đã phải ăn tiêu hết sức điều độ mới có thể bước ra ngoài phố được, mới còn cái vỏ giòng giõi một nhà quí phái khoác ngoài được. Võ sĩ động mất một đồng tiền cỏn con nào, cũng có thiệt hại đến sự chi dụng của võ sĩ, nên võ sĩ nhất định không bao giờ đánh bạc. Võ sĩ nhất định điều đấy cũng không lấy chi làm khó chịu, là vì võ sĩ vốn không có tính ưa cách chơi bời say đám ấy. Vả chăng, việc gì võ sĩ đã thi hành là cũng được kết quả một cách đặc biệt, sự may mắn linh lợi của võ sĩ đã thành một câu phương ngôn ở trong cả nước.
“Một đêm, võ sĩ bỏ mất thói thường, bị quyến dũ đến một nhà chứa bạc. Bao bè bạn võ sĩ cùng thi nhau mà mong sự đỏ, đen, may, rủi.
“Võ sĩ đã không dự gì đến cuộc chơi, lại còn vơ vẩn nghĩ những sự đâu đâu, thành ra cứ đi ngang dọc ở trong buồng bạc, thỉnh thoảng lại liếc mắt nhìn đám làng chơi, thỉnh thoảng lại cúi đầu trông đống vàng đỏ ối đang đua nhau chạy lại lòng nhà cái.... Thốt nhiên có một viên Đại Tá già, nhìn thấy võ sĩ, kêu to lên rằng:
- Quái chửa kìa! Thế ra võ sĩ đã rắt theo sự may mắn đến đây đó ư? Thôi. Chúng ta không thể thua được đâu, sô sát nhau chuyến này. Phải bắt võ sĩ tự nhận mình về đảng nhà cái, hay về đảng nhà con mới được! Ta không để cho võ sĩ ngồi không mãi thế đâu! Chốc nữa thế nào cũng phải ké ta ít nhiều mới xong!
“Võ sĩ đã hết sức từ chối, nói rằng mình vụng về, mình chưa từng mó tay đến con bài bao giờ, nhưng viên Đại Tá khăng khăng một mực ép nài võ sĩ, bất đắc dĩ võ sĩ phải bắt buộc mình ngồi vào bàn bạc.
Võ sĩ đánh bạc hộ viên Đại Tá, khi ấy cũng may mắn như khi vừa rồi Nam tước được luôn luôn vậy. Mỗi một con bài là một cái hạnh phúc cho võ sĩ. Chẳng bao lâu viên Đại Tá được một món tiền lớn qua, thế mà chưa biết chán, vẫn còn ra sức lợi dụng cái ngôi phúc tinh của võ sĩ Minh Na mãi mãi.
“Canh bạc đỏ ấy không cứ khiến cho đám nhà nghề phải ngạc nhiên mà thôi, lại còn sinh cho võ sĩ một mối cảm tình miên man nữa; nhưng cái cảm tình cũng chưa mạnh bằng cái lòng ác cảm của võ sĩ đối với việc cờ bạc. Vì vậy, đến sáng sớm hôm sau, võ sĩ thấy trong mình khó ở vì nỗi suốt đêm qua không ngủ, đầu óc choáng lộn mỏi mệt như búa bổ, như dao đâm, thì võ sĩ quyết rằng: Dẫu sao mặc lòng, cũng không bao giờ lại còn đến nơi cờ bạc nữa.
“Vả lại võ sĩ nhận thấy cái thói khốn nạn của viên Đại Tá trong những lúc hắn cầm bài, thì võ sĩ càng quyết chí mà khinh cờ bạc một cách thậm tệ. Viên Đại Tá càng thua càng giục võ sĩ đánh giúp mình, mà bằng không thế thì ngồi cạnh mình cũng được, là vì nếu võ sĩ ngồi cạnh như thế, thì cái sự đen của Đại Tá phải sợ mà lảng đi chỗ khác. Ấy cái tâm lý của phần nhiều con bạc vẫn ưa tin sằng, tin nhảm như thế đó! Sau đến nỗi võ sĩ không thể từ chối được, phải nổi giận nói rằng:
- Võ sĩ chỉ thích đánh võ với hằu, chớ không thích đánh bạc nữa.
“Câu chuyện ấy chẳng mấy chốc mà đi khắp mồm thiên hạ; họ lại còn đơm đặt thêm lắm sự kỳ lạ lắm nữa, chớ có thế mà thôi đâu! Song mà võ sĩ dù thấy mình may mắn lạ nhường, cũng nhất quyết không để một ngón tay lên lá bài; thành ra không ai là không chịu, không phục, không khen, không chuộng cái tính kiên cố của võ sĩ.
“Cách đó chừng được một năm, võ sĩ bỗng thấy món tiền cấp đồng niên của mình bị ngắc lại, thành ra không có gì nuôi miệng, bất đắc dĩ phải đến nhà bạn thân, đem tình cảnh quẫn bách ra dãi tỏ cùng bạn. Tức thì bạn giúp cho ngay, nhưng đang lúc bấy giờ bạn coi võ sĩ như một người kỳ khôi, một người tự nhiên ít có.
“Bạn nói: — Cái số phận thường có một cái dấu đặc biệt, nó chỉ cho ta biết con đường mà thoát thân; nhưng ta thường quá khẳng khái, bướng bỉnh, thành ra không nhận thấy, cũng không hiểu được những cái dấu hiệu ấy. Cái thần lực quái dị nó chuyển vận tâm thần chúng ta, há nó chẳng đã vào tai bác mà bảo bác rằng: Này người kia! Ngươi có muốn được vàng bạc gia sản không? Nếu ngươi muốn được thì đi mà đánh bạc; bằng không thì đành ngồi bó gối, chịu nghèo khổ, chịu túng bấn, chịu luồn lụy vậy.
“Ấy, mãi tới lúc ấy, cái tư tưởng về canh bạc đỏ khi trước mới hiển hiện một cách mạnh mẽ vào trong óc võ sĩ đó. Thôi thì suốt ngày đêm, lúc nào võ sĩ cũng mơ tưởng thấy con bài, lá bạc, cũng nghe thấy tiếng nhà cái reo: Được! Thua! Mà tiếng vàng kêu loảng soảng hình như làm điếc cả hai tai Võ sĩ vậy.
“Võ sĩ tự nghĩ rằng: Quả thế, chỉ một đêm như đêm hôm ấy, là ta thoát khỏi ra ngoài vòng khốn khó, là ta khỏi phải lo buồn về nỗi nhờ vả bạn hữu mãi; há chẳng phải cái nghĩa vụ nó truyền lệnh cho ta phải nghe lời số phận sai bảo đó ư?
“Người bạn khuyên Võ sĩ đánh bạc, nay rủ Võ sĩ đến nhà gá và cho vay hai mươi đồng tiền vàng để thử đỏ đen.
“Ngày trước Võ sĩ đánh bạc hộ cho viên Đại Tá già may mắn thế nào thì bây giờ Võ sĩ đánh cho mình cũng được may mắn thế. Những tiền của Võ sĩ được, chất đầy xung quanh như từng núi của. Thoạt tiên Võ sĩ tưởng rằng giấc mộng, phải rụi mắt nắm cái bàn bạc, kéo lại gần mình để nhìn cho rõ. Tới khi Võ sĩ đã biết sự có thực, đã thấy mình lụt ở trong đám của, đã vui vẻ mà đếm đi, đếm lại những tiền mình đánh được, thì thấy có một cái thú vô độ nó bao quát cả tâm thần. Ấy, mới có một lần đầu, Võ sĩ thấy mình như vậy; ấy cũng vì thấy sự như vậy mà tấm linh hồn trong sạch trong bấy nhiêu lâu của võ sĩ phút đã đi đời nhà ma hết nhẵn.
“Võ sĩ chỉ đợi đến đêm để tới nhà gá bạc thôi. Canh nào, Võ sĩ đánh cũng linh lợi như thế cả. Võ sĩ đánh luôn như thế trong một vài tuần lễ, thành ra được một món tiền rất lớn.
“Có hai hạng người đánh bạc:
“Một hạng thì họ chơi bạc để mà chơi, họ chơi bạc không mong để được, nhưng ở trong sự chơi bạc ấy họ được một cái thú bí mật không thể tả được. Càng những thứ cờ bạc kỳ khôi, lại càng thấy những sự tình cờ liên tiếp theo đuổi nhau một cách rất huyền diệu; có hàng muôn những cái sức vô hình lũ lượt kéo nhau bay lượn ở trên đầu ta, khiến cho ta phảng phất như nghe thấy tiếng cánh vỗ, chim bay, vì thế ta những thèm muốn được lên chốn không trông thấy đó mà đi xem các công sưởng máy móc cho biết những cái bánh xe số phận nó xoay xở, nó chắp nối những sự tình cờ của người ta ra làm sao? Tôi có được biết một người đánh bạc, suốt ngày đêm chỉ đánh một mình ở trong buồng riêng thôi. Ấy, con người ấy, cứ theo như ý tôi, mới thực là một con bạc vậy.
“Còn một hạng người nữa thì đánh bạc chỉ thấy sự được bạc ở trước mắt; hạng người này coi sự đánh bạc như một cách dễ và chóng làm nên giầu có. Võ sĩ cũng ở trong hạng người này, vì thế, võ sĩ yên trí rằng cái khuynh hướng ham mê cờ bạc một cách xấu xa nhất là do ở bẩm tính từng người một, nên hễ ai có cái khuynh hướng ấy là đã có từ khi mới lọt lòng mẹ ra.
“Võ sĩ nhân thấy cái vòng người chơi bạc còn chật hẹp quá, bèn đem cái tiền được của mình ra lập một sòng đánh bạc. Cái hạnh phúc nghĩ cũng trung thành với Võ sĩ thật, chưa được bao lâu, Võ sĩ đã đứng chủ trương một cái sòng bạc lớn nhất trong thành Ba-Lê. Cách ăn ở củ rủ và nóng nẩy của con nhà bạc đã làm cho Võ sĩ mất hết các lợi lộc, hoặc về tinh thần, hoặc về vật chất, nghĩa là Võ sĩ đã mất lòng yêu chuộng và thân thiết của mọi người khác rồi. Võ sĩ nay không phải là một người bạn trung thành, một người Võ tướng khôn khéo và vui vẻ, một người đáng hâm mộ của bọn nữ lưu nữa. Cả đến cái trí khuynh hướng của võ sĩ về bác vật, về kỹ thuật cũng đều tắt hết. Ở trên nét mặt xanh xao và khô héo của võ sĩ, ở trong con mắt gườm gườm và sâu hoắm của võ sĩ, chỉ còn trông thấy những vết mà sự ham mê cờ bạc ghê gớm kia để lại đó thôi. Không phải là ác thần Xa Tăng nhóm sự ham mê cờ bạc mà đã nhóm sự đói khát vàng bạc ở trong lòng võ sĩ vậy. Nói tóm lại, muốn vẽ võ sĩ cho thật hệt thì không gì bằng nói võ sĩ là một tay chủ sòng bạc đầy đủ bản phận, nhất cả cổ kim, đến nỗi chưa từng thấy có như thế bao giờ.
Tản Đà, Chuyện thế gian. Tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả. Chữ lấy nguyên văn từ Wikisource tiếng Việt.